Çölyak Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak hastalığı, ince bağırsağın gluten nedeniyle zarar görmesi sonucu oluşan iltihabi bir bağışıklık hastalığıdır. Çölyak hastalarının glutenli gıdalar tüketmemesi gerekir, aksi halde bağışıklık sistemi ince bağırsağa zarar verir. Gluten, buğday, çavdar ve arpada bulunan bir proteindir. Çölyak hastalığı her insanı farklı şekilde etkiler. Hastalar glutenden uzak durduğunda ciddi oranda düzelme yaşarlar.

Sağlık 07.04.2020, 14:55 08.04.2020, 16:29
Çölyak Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak hastalığı, ince bağırsakta hasara neden olan bir sindirim sorunudur. Glütensiz diyetin alternatifi olarak uygulanabilecek herhangi bir tedavisi yoktur.

Çölyak Hastalığı Belirtileri

1) Sindirim Sorunları

Çölyak hastalığı sindirim ile ilgili belirtilere neden olur. Bu belirtiler çocuklarda daha şiddetli olarak görülür, bazıları şunlardır:

  • Şişkinlik
  • Kronik ishal
  • Kabızlık
  • Gaz birikmesi
  • Bulantı, kusma
  • Mide ağrısı, mide ekşimesi
  • Soluk renkli, kötü kokulu veya yağlı dışkı

2) Çocuklarda Görülen Belirtiler

Sağlıklı sindirim ve bağırsaklardaki gıda emilimi çocuklarda daha büyük önem taşır. Çünkü gelişimleri buna bağlıdır.

Çölyak hastalığı çocuklarda aşağıdaki belirtilere neden olabilir:

  • Diş minesinde hasar
  • Ergenliğin gecikmesi
  • Bebeklerde gelişim geriliği
  • Ruh halinde görülen ani değişimler, sinirlilik veya sabırsızlık
  • Büyüme geriliği, boy kısalığı, kilo kaybı

3) Yetişkinlerde Görülen Belirtiler

Yetişkinlerde sindirim problemleri daha nadir görülür. Kontrol altında tutulmayan Çölyak hastalığı aşağıdaki belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilir:

  • Kansızlık (anemi), demir eksikliği
  • Kızıl, pürüzsüz ve parlak bir dil
  • Depresyon, kaygı bozuklukları, tükenmişlik hissi
  • Baş ağrıları
  • Kısırlık, tekrarlayan düşükler
  • Aft veya ağız kuruluğu gibi ağız problemleri
  • El veya ayaklarda karıncalanma, uyuşma
  • Uzun süren yorgunluklar
  • Ciltte kaşıntı ve döküntüler
  • Kaslarda güçsüzlük
  • Kırılgan, zayıf kemikler
  • Mide ülseri
  • Bağırsak tıkanması

Çölyak Hastalığı Neden Olur?

Çölyak hastalığı kalıtsal bir sorundur. Anne ve babadan gelen hatalı genler, glüten proteini tüketildiği zaman çölyak hastalığının ortaya çıkmasına neden oluyor. Ancak hastalık genlerinin baskın hale geçmesi için tetikleyici etkenler gerekmektedir. Yani;

Çölyak hastalığına yol açan genler + tetikleyici etkenler + glüten proteininin tüketimi = Çölyak hastalığı

  • Bu üç etkenden bir olmazsa Çölyak hastalığı ortaya çıkmaz.

Tetikleyici etkenlerden bazılarının şunlar olabileceği üzerinde duruluyor:

  • Hastalık geçirmek
  • Bebeklerin anne sütünü yeterince içmemesi
  • Hamilelik, doğum
  • Virüs kaynaklı iltihaplar
  • Sigara, aşırı alkol
  • Gıdalardaki katkı maddeleri
  • Ameliyat olmak
  • Şiddetli duygu durumları, stres
  • Menopoza girmek
  • Antibiyotik kullanımı
  • Sivilce tedavisinde kullanılan izotretinoin etken maddeli ilaçlar
  • Ibuprofen gibi NSAID ilaçların uzun dönemli kullanımları

Bu etkenlerden birçoğu vücudun bağışıklık sisteminin uyarılmasına ve harekete geçmesine neden oluyor. Bu tepki, o ana kadar glüteni tolere eden vücudun artık idare etmemesine ve glütene tepki vererek Çölyak hastalığının ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

Çölyak Hastalığı Tedavisi

1) Glütensiz Diyet

Çölyak hastalığının birincil ve vazgeçilmez tedavisi glütensiz bir diyettir. Glüten arpa, buğday ve çavdarda bulunan bir proteindir. Glütensiz bir diyet uygulayan kişilerde Çölyak hastalığının belirtileri çok hızlı şekilde ortadan kaybolmaya başlar.

Aşağıdaki gıdalar glüten içerdiği için tüketilmemelidir:

  • Çoğu hamur işi gıda (Çölyak hastalarına özel hazırlanmamış ekmek, kek, hazır gıda ve pizza tüketilmemelidir)
  • Pane harçları, çikolatalar, bulgur, irmik, makarna ve bazı sakızlar
  • Bira ve malt içeceği (bazı biralar glütensizdir)
  • Buğday, arpa veya çavdar ununa bulanmış tüm balık-et-sebzeler, soslar
  • Yulaf, soya sosu ve işlenmiş peynirde glüten olabilir.

Not: Çölyak hastalığı ilk ortaya çıktığı zaman laktoz intoleransının da baş göstermesi olasıdır. Dolayısıyla başlangıçta glütenle birlikte süt ve süt ürünleri de tüketilmemelidir. Zamanla süt ve süt ürünleri yavaş yavaş diyete sokulsa bile, glütensiz diyet ömür boyu uygulanmalıdır.

2) Güvenilir Gıdalar

  • Karabuğday glüten içermez. Karabuğday unundan hazırlanan ekmekler ve hamur işleri tüketilebilir.
  • Meyve ve sebzeler tüketilebilir.
  • Et, tavuk, balık, kuruyemiş ve fasulye gibi gıdalarda glüten bulunmaz.
  • Pirinç ve mısır tüketilebilir.

3) Dikkat Edilmesi Gereken Konular

Glüten az miktarda olsa dahi Çölyak hastalığını tetikleyebilir. Bir ton gıdaya karışmış iki kaşık glüten bile tehlikelidir. Dolayısıyla Çölyak hastasının çatalı, kaşığı ayrı olmalı; yemekleri ayrı kapta pişmelidir.

Ayrıca;

  • Şampuan, dudak kremi, diş macunu gibi kozmetik ürünlerde glüten bulunabilir.
  • Oyun hamurlarında glüten bulunabilir.
  • Vitamin, mineral takviyeleri ve bitkisel çözümleri kullanmadan önce eczacınıza danışmalısınız.
  • Bebeğinizi Çölyak hastalığından korumak için en az 4-5 ay boyunca sadece anne sütü ile beslemelisiniz. Anne sütünün Çölyak hastalığına karşı ömür boyu bağışıklık sağlaması mümkündür.
  • Bazı ilaçlarda glüten vardır. Eczacınıza danışmalı, kullanacağınız ilacın prospektüsünü okumalısınız.
  • Uzun süredir Çölyak hastası olan kişiler düzenli olarak kan testleri yaptırmalıdır. Eksilen vitamin ve minerallerin takviye edilmesi gerekebilir.



Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 10 Aralık 2022
İmsak 06:39
Güneş 08:11
Öğle 13:02
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 16 28
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Ö.K Yeni Malatya 16 12
17. Altınordu 15 12
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4