Omurilik Felcinde Temel Bakım ve Yapılması Gerekenler

Omurilik Felci olanlar ne yemeli, ne içmeli? Şişen el ve ayaklar, zayıf kemikler ve kırılmalar, sıcak havada serin, serin havada sıcak kalmak, sürekli baş ağrısı ve yüksek tansiyon ve felçli kısımları nasıl hareket ettirilir? Bu soruların cevaplarını burada bulabilirsiniz.

Sağlık 15.04.2020, 22:25 15.04.2020, 23:11 Emre
Omurilik Felcinde Temel Bakım ve Yapılması Gerekenler

NE YEMELİ, NE İÇMELİ?
Omurilik felçlisi kişiler idrar ve bağırsak fonksiyonlarını sağlıklı bir şekilde yürütmeleri için günde en az 3 litre sıvı içmeli ve sağlıklı beslenmelidirler.

Sağlıklı yemek:

  • Zengin çeşitte yemek yenmelidir
  • Lifli gıdalar yenmelidir
  • Bol meyve ve sebze yenmelidir
  • Çok fazla yağlı ve tatlı yiyecekler yenmemelidir- özellikle kişinin fazla kilo problemi varsa

Sebze, meyve, fasulye, pirinç gibi lifli gıdalar bağırsakların laksatife gerek olmadan sağlıklı bir şekilde boşalmasını sağlar.

Günde en az 3 litre su içmek mesaneyi temizler ve idrar yolu enfeksiyonlarını önler, ayrıca bağırsakların boşalmasını kolaylaştırır. Su temiz olmalıdır, eğer değilse en az 20 dakika kaynatılıp soğutulmalıdır. Su yerine çay, kahve, meyve suyu da içilebilir.

Süt, protein, vitamin ve mineral ihtiyacını karşılamada önemli bir yer tutar, fakat günde 600ml'den fazla süt içilmemelidir, çünkü bu miktardan fazla süt böbreklerde problem yaratabilir.
Çok fazla alkollü içecekler içmeyiniz, alkol mesaneyi boşaltma zamanlarının artmasına sebep olur ve fazla alkol “dehidrasyon” (su kaybı, ishal) sebep olur.

ŞİŞ EL VE AYAKLAR
Vücudun felçli bölgeleri şişebilir, bunun sebebi bu bölgelerde kan dolaşımının yetersiz olmasıdır. Şişmeyi engellemek gerekir, çünkü şişme el ve ayaklarda deformasyona sebep olabilir.

Şişmeyi önlemek ve tedavi etmek:

  • Tekerlekli sandalyede veya yatakta, ellerinizi, dirseklerden yukarıda olacak şekilde yastık üzerine koyunuz ve dinlendiriniz.
  • Gerekirse el koruyucu eldiven giyiniz.
  • Şişen ellerin ya da ayakların eklem yerlerine yumuşak bir şekilde masaj yapınız
  • Yatağın ayakucunu biraz yükselterek şiş ayakları dizlerden yukarıda olacak şekilde dinlendiriniz.
  •  Mümkün olduğu kadar çok hareket ediniz.

Damar Trombozu (DVT)
Eğer yukarıdakileri yaptıktan sonra dahi şişlik geçmiyorsa, ciddi bir sorun var demektir, damar trombozu oluşmuş olabilir. Doktor çağırılmalı ve doktorun talimatıyla hareket edilmelidir.

ZAYIF KEMIKLER VE KIRILMA
Omurilik zedelenmesi sonucu bacak kemikleri zayıflamaya başlar çünkü kullanılmamaktadırlar. Kemikler zayıfladıkça kırılma ya da incinme riski artar, bu tekerlekli sandalyeye otururken ve ya kalkarken ya da başka biri tarafından yanlış şekilde kaldırılırken meydana gelebilir. Kırılma belirtileri şişme, aşırı terleme ve ya dysreflexia belirtileri olabilir.
Eğer bacak kırılmışsa, doktor tarafından alçıya alınır, alçı ne çok sıkı ne de çok gevşek olmamalıdır. Alçıda kalınan süre içinde de bası yaralarının oluşumunu engellemek için sık sık pozisyon değiştirilmelidir.

AĞRI
Omurilik zedelenmesiyle birlikte kişinin o anda ve daha sonraki birkaç hafta içerisinde ağrıları olması normaldir. Bu ağrının sebebi yırtılan lifler, kırılan kemikler ve tahriş olan sırt kaslarıdır. Bazen ağrının tam olarak sebebini bulmak zor olabilir. Bazen tam dik olmayan belkemiği ya da sıkışan bir sinir olabilir. Bu durumda doktora ve ya terapiste gidilmelidir.

Uzun süreli ağrıyı önlemek için:

  • Kırılmalar önlenmelidir
  • Kasılmalar kontrol edilmelidir
  • Kişi doğru pozisyonda oturmalı ve ya yatmalıdır.
  • Bası yaraları önlenmelidir.
  • İdrar ve bağırsak boşaltımları düzenli olmalıdır.

SICAK HAVADA SERİN, SOĞUK HAVADA SICAK KALMAK
Normal vücut, sıcak havada serin kalmak için terler, soğuk havada sıcak kalmak için titrer. Omurilik felçlisi kişilerde ise felçli bölgeler terleyemez ve titreyemez.

Sıcak Hava
Sıcak havada felçli bölgeler de ısınır ve bu sebeple de su kaybeder, bu da mesane problemlerine, yüksek ateşe, sıcak çarpmasına sebep olabilir. Felçli bölgelerin aşırı ısınmasını önlemek için kişi sıcak havada mutlaka gölgede kalmalıdır, bir şapka giymeli, serin tutacak kıyafetler giymeli, güneşte yanmaktan kaçınmalı ve bol su içmelidir. Vücudu üzerine su serpmek ve ya vantilatör kullanmak vücudu serin tutacaktır.

Soğuk Hava
Soğuk havada felçli bölgeler soğur ve kişi nefes almakta güçlük çekebilir ya da nezle olabilir.
Soğuk havada sıcak tutacak kıyafetler giyilmeli ve dışarıda fazla kalınmamalıdır.

SÜREKLİ BAŞ AĞRISI VE YÜKSEK TANSİYON
High Paraplegia (kısmi felç) ve ya Tetraplegia (tamamen felç) olan insanlar yüksek tansiyon ile birlikte sürekli bir baş ağrısı şikâyetleri olabilir. Aşırı terleyebilir, üşüyebilir, yüzleri şişebilir, kalp atışları yavaşlayabilir, sürekli endişeli ve sinirli olabilirler. Bu hastalığa “ dysreflexia ” denir.
Bu acil bir vakadır ve bu durum hemen ortadan kaldırılmalıdır.

Dysreflexia hastalığının sebebi nedir?
Dysereflexia,'ya vücudun felçli kısımlarında hissedilmeyen ağrılar sebep olur. Muhtemelen bu ağrılar hastalık ortaya çıkmadan çok uzun bir süre önce başlamıştır. Sürekli bir baş ağrısı ve yüksek tansiyon ile kendini belli eder, bu vücudun hissedilmeyen ağrılara karşı ortaya koyduğu bir reaksiyondur. Felçli kısımlardaki bu ağrıların en büyük sebepleri ise; sürekli dolu bir idrar torbası, idrar yolu iltihabı ve ya kabızlıktır. Bu ağrıların sebebi böbrek ve ya mesane taşları, bası yaraları, ayak tırnağı çekilmesi, kadınların ay hali, hamilelik ve ya doğum olabilir.

Dysreflexia nasıl tedavi edilir?
Yüksek tansiyon iki şekilde düşürülebilir:

  • Eğer yatakta ise kişiyi oturtarak
  •  Giysilerini açarak, bollaştırarak
  • Karnın alt bölgesine dokunarak idrara torbasının dolu olup olmadığını kontrol ediniz;
  • Eğer idrar torbası dolu ise sonda aracılığı ile idrarı boşaltınız
  • Sonda torbası dolu ise boşaltınız
  • Eğer idrar yolu enfeksiyonu varsa hemen doktora götürülmeli
  • Kabız olup olmadığını kontrol ediniz, kabızlık durumunda laksatif aracılığıyla bağırsakları boşaltınız
  • Eğer bası yaraları oluşma halindeyse, hemen pozisyonu değiştiriniz
  • Bayanlar ay halinde, hamile ya da doğurma durumunda ise hemen doktora götürülmelidir.

BAĞIMSIZ HAREKETİ TEŞVİK

Felçli kısımlar nasıl hareket ettirilir?
Felçli kısımların her gün hareket ettirilmesi önemlidir. Bu kasılmaları ve şişmeyi önler, kan dolaşımını hızlandırır. Eğer kişi felçli kısımlarını kendisi hareket ettiremiyorsa o zaman bunu başka birisi yapmalıdır.

  • Felçli kısımların hareket ettirilmesine kazadan hemen sonra, hasta yatakta olsa bile başlanmalıdır.
  • Felçli kısımlar her gün en az 1 defa hareket ettirilmelidirler.
  • Felçli kısımların hareket ettirilmesi yavaş ve yumuşak bir şekilde yapılmalıdır.
  • Her hareket 5-10 kez tekrarlanmalıdır.
  • Her hareket yavaş ve ritmik bir şekilde yapılmalıdır.
  • Eğer hareket ettirilen kısım kasılma sonucu sertleşmişse bu kısım daha fazla hareket ettirilmelidir.
  • Hareket sırasında herhangi bir kısmın çok sert olduğu hissedilirse, bu kısım 10 saniye süresince gerilmelidir.

Felçli kısımları hareket ettirmede önce bu kısımlarda DVT( Damar Trombozu) olmadığından emin olunmalıdır.
Omurilik zedelenmesiyle beraber vücudun felçli bölgelerinde kan dolaşımı yavaşlar. Bu da kanın orada birikmesine sebep olur. Bu birikintiler bir kan damarını tıkayabilir. Genelde omurilik zedelenmesinden hemen sonra bacaklarda meydana gelir. DTV’nin belirtisi bacaklarda, dokununca çok sıcak olduğu hissedilen şişliklerdir.

Eğer kişinin DTV sorunu var ise, felçli kısımları hareket ettirmeyiniz. Bu durumda hasta doktor kontrolünde bulunmalı ve doktor izin verene kadar hareket ettirilmemelidir.



Yorumlar (1)
Canan Gültekin 3 yıl önce
Omurilik felci olan, Emrah Baki Başoğlu'nun "Omurilik Felcinin Bana Öğrettikleri" başlıklı videosunu mutlaka izlemenizi tavsiye ederim: https://youtu.be/FjzOhTK7waQ
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 07 Aralık 2022
İmsak 06:37
Güneş 08:08
Öğle 13:00
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4