Guatr Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Guatr tiroid bezinin büyümesi sonucu oluşan, kanserli olmayan bir hastalıktır. Guatr'ı olan bir hasta, normal tiroid hormonu düzeyine de sahip olabilir, yüksek tiroid hormonu düzeyine (hipertiroidi) veya düşük tiroid hormonu düzeyine (hipotiroidi) de sahip olabilir.

Sağlık 25.05.2018, 19:22 25.05.2018, 21:19 Emre
Guatr Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Guatr Nedir?

Tiroid bezi boyunda, adem elmasının hemen altında kelebek şeklinde bir bezdir. Eğer tiroid bezi normalin üstünde büyürse kişi guatr olarak bilinen bir sağlık sorunuyla karşı karşıya demektir. Guatr genelde ağrıya neden olmaz ama tiroid bezi aşırı büyümüşse hasta yutkunmada sorun yaşayabilir ve kronik öksürük gelişebilir.

Guatr genelde kişinin diyetindeki iyot eksikliğine bağlı gelişir. Ama günümüzde tuzlara iyot eklenmesi sebebiyle, daha çok tiroid hormonunun dengesiz üretimi, tiroid bezinde nodüllerin oluşması ya da hamilelik sonucu ortaya çıkmaktadır.

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Gürbüz Erdoğan’a göre Türkiye nüfusunun %30’u guatr hastası. Guatr kadınlarda daha yaygın görülen bir hastalık ve her yaşta ortaya çıkabilir.

Guatr Belirtileri Nelerdir?

Bazı hastalar guatr olduğunu anlayamaz, çünkü belirtileri fark edilir düzeyde olmayabilir. Guatr’ın temel belirtisi tiroid bezindeki büyümedir. Belli bir süre sonra bu şişkinlik fark edilebilecek bir yumru haline gelir.

İki tür guatr vardır:

  • Diffüz Guatr: Tüm tiroid bezi şişer. Dokunulduğunda pürüzsüzdür.
  • Nodüler Guatr: Tiroid bezinin bazı kısımları şişer. Dokunulduğunda pütürlüdür.

Guatr’ı olan bir hastada şu belirtiler de ortaya çıkabilir:

  • Boğuk seslilik
  • Normalde Fazla Öksürme
  • Boğazda bir sıkılık hissetme
  • Yutkunmada zorluk (daha az yaygın)
  • Nefes almada zorluk

Guatr Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Guatr’ın olası sebepleri ve risk faktörleri şunlardır:

İyot açısından zayıf bir diyet

Guatr’ın en yaygın sebebi yetersiz iyot alımıdır. Türkiye’de ise Karadeniz Bölgesi’nde karalahana tüketiminin çok olduğu bölgelerde guatr daha çok görülür. Çünkü karalahananın içindeki bir bileşen iyotu bağlayarak emilmesini engeller.

İyot toprakta ve denizde bulunan bir eser elementtir. Balık, deniz ürünleri, birçok sebze ve süt ürünleri iyot içerir. Tiroid bezimiz tiroid hormonlarını üretmek için iyota ihtiyaç duyar. İyot yetersiz olduğunda tiroid bezi hormonları üretebilmek için büyümeye başlar.

İyot eksikliği bütün dünyada yaygın görülen bir sorundu. Ama 1900’lerin başlarıyla birlikte tuza iyot eklenmeye başlanması guatr hastalığının yaygınlığını azaltmıştır.

Cinsiyet

Kadınlar erkeklere göre daha fazla guatr riski taşırlar.

Yaş
50 yaşın üstündeki insanlar daha genç olanlara göre daha çok guatr riski taşırlar.

Otoimmün hastalıklar

Otoimmün hastalığı geçmişi olanlarda veya ailesinde otoimmün hastası olanlarda guatr gelişme ihtimali daha fazladır.

Hamilelik ve menapoz

Kadınlar hamile kaldıktan sonra veya menapoz evresindelerse daha çok guatr riski ile karşı karşıyadırlar.

Bazı ilaçlar

Antiretroviral ilaçlar, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar, amiodoron (kalp ilacı) ve lityum guatr gelişmesi riskini artırır.

Radyasyon

Boyun ve göğüs kısmı radyaasyona maruz kalmış insanlarda guatr riski artar.

Hipertiroidi

Eğer tiroid bezi aşırı aktif ise tiroid bezi uyarılarak büyümeye başlayabilir.

Hipotiroidi

Yeterince çalışmayan tiroid bezi de guatr’la sonuçlanabilir. Eğer vücut tiroid hormonu açısından yetersizse tiroid bezini uyararak onun büyümesine sebep olabilir.

Sigara İçmek

Bazı araştırmalar düzenli sigara kullanımı ile guatr arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir.

Bazı Enfeksiyonlar

Guatr riskini artıran bazı parazitler, bakteriler ve mantarlardan enfeksiyon kapan kişilerde guatr riski artar.

Bazı Yiyecekler

Kara lahana, ıspanak, soya fasulyesi, tofu, yer fıstığı gibi “guatrojenik gıdalar” olarak bilinen bazı yiyecekler çok tüketildiğinde tiroid bezinin fonksiyonlarını yerine getirememesine neden olur. Ülkemizde Karadeniz bölgesinde kara lahana tüketimi daha çok olduğu için guatr daha fazla görülür.

Aşırı İyot Alımı

Aşı iyot tüketimi de guatr riskini artırabilir.

Tiroid Kanseri

Tiroid kanseri hastalarında guatr ihtimali artmaktadır.

Guatr Teşhisi

Bir pratisyen hekim hastanın boynuna dokunarak ve yutkunmayla ilgili soru sorarak guatr’ı teşhis edebilir. Bazen nodüller de sadece dokunarak anlaşılabilir. Boynun fiziksel bir incelemesi doktora tiroid bezinin büyüklüğü ve şişliğin ne kadar olduğu ile ilgili fikir verecektir.

Doktorunuz guatr’ın altında yatan sebebi bulmak için bazı testler yaptırmanızı isteyebilir:

Hormon Testi

Bu kan testi tiroid ve hipofiz bezlerinden salgılanan hormonların miktarını ölçmek için yapılacaktır. Tiroid hormonunun düşük seviyesi hastanın tiroid bezlerinin yeterince çalışmadığını gösterecekir. Tiroid hormonu düzeyi düşük olduğunda TSH (tiroid uyarıcı hormon) seviyesi yüksek olacaktır. TSH hipofiz bezi tarafından salgılanır ve tiroid bezini daha fazla hormon üretmesi için uyarır. Tersi durumda ise, TSH değerlerinin düşük olup, tiroid hormonu değerlerinin yüksek olması fazla aktif bir tiroid bezini işaret edecektir.

Antikor Testi

Bir kan testi antikorların varlığını gösterirse, altta yatan sebebin bununla ilgili olduğu anlaşılabilir.

Ultrason

Bir transdüser hastanın boynuna tutulur. Ultrason aygıtının gönderdiği ses dalgaları boyun ve ense boyunca gider ve yankı gibi geri döner. Yankı zamanlarındaki değişimler ekranda bir görüntü olarak ortaya çıkarlar. Böylece tiroid bezinin ne kadar büyük olduğu ve nodül olup olmadığı anlaşılır.

Guatr Tedavisi

Tedavi tipi çeşitli faktörlere göre değişir. Tiroid bezinin boyutu, belirtiler ve belirtilerin ciddiyeti, altta yatan sebepler tedavinin ne olacağını belirler. Eğer guatr küçükse ve tiroid bezi düzgün çalışıyorsa doktorunuz uzun süreli gözlem önerecek ve herhangi bir tedavi uygulamayacaktır.

Tiroid Yetmezliği

Bu durumda doktorunuz sentetik hormon yazacak ve açığı kapatmaya çalışacaktır. Günde bir hap yutulacaktır. Hormon terapinin muhtemel yan etkileri şunlar olabilir: Kas krampları, düzensiz kalp atışı ve göğüs ağrısı. Çoğu zaman yan etkiler birkaç günde kaybolur. Nadir görülen şu yan etkilere de rastlanabilir: insomniya, ishal, kilo kaybı, aşırı terleme, artan kalp atışı, baş ağrıları.

Aşırı Aktif Tiroid Bezi

Bu hastalara tiyonamid yazılarak, tiroid bezi tarafından üretilen hormonların azaltılması amaçlanır. İlaçlar ağız yoluyla alınır. Hastalar birkaç hafta etkisini hissedemeyebilir. Yan etkileri şunlardır: deri döküntüsü, eklem ağrısı, baş dönmesi. Ateş, ağız ülseri ve herhangi bir enfeksiyon işareti gözlemleyen hasta doktoruna danışmalıdır. Tiyonamid tedavisi genelde iki ila dört ay sürmektedir.

Radyoaktif İyot

Aşırı aktif tiroid bezi için olası tedavilerden biridir. İyot ağız yoluyla alınır. Radyoaktif iyot tiroid bezine ulaştığında tiroid hücrelerini parçalar ve guatr küçülür.

İyot Takviyesi

Eğer guatr iyot eksikliği sebebiyle meydana geliyorsa hastaya iyot takviyesi önerilir. Doktorun belirlediği dozajı takip etmek bu noktada önemlidir. Çünkü iyot ihtiyacı kişiden kişiye değişir.

Ameliyat

Tiroid bezi çok büyümüş ve hasta yutkunma ve nefes alma problemleri yaşıyorsa, diğer tedaviler de işe yaramamışsa bu seçenek gündeme gelir.

Çoğu durumda tiroid bezinin yarısı ameliyatla alınır. Cerrah belirtileri dindirecek kadarlık bir kısmını almaya ve tiroid bezinin hormon üretimini devam ettirmeye çalışmasına özen gösterir. Ama bazı durumlarda hastanın hormon terapi almaya devam etmesi gerekebilir. Olası komplikasyonlar şunlardır: enfeksiyon, gırtlağı etkileyen sinirlerde hasar (hastanın sesinde kalıcı olarak boğukluğa neden olur), paratiroid bezinde (vücudun kalsiyum seviyesi düzenler) hasar oluşması.



Yorumlar (0)
15
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 20 Nisan 2024
İmsak 04:36
Güneş 06:10
Öğle 13:08
İkindi 16:54
Akşam 19:56
Yatsı 21:23
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 32 87
2. Fenerbahçe 32 85
3. Trabzonspor 32 52
4. Beşiktaş 33 51
5. Rizespor 32 48
6. Başakşehir 32 46
7. Kasımpasa 32 46
8. Sivasspor 32 44
9. Alanyaspor 33 43
10. Antalyaspor 32 42
11. A.Demirspor 32 40
12. Samsunspor 32 38
13. Ankaragücü 33 37
14. Kayserispor 32 37
15. Konyaspor 33 37
16. Karagümrük 33 33
17. Hatayspor 32 33
18. Gaziantep FK 32 31
19. Pendikspor 32 30
20. İstanbulspor 33 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 30 68
2. Göztepe 31 61
3. Kocaelispor 30 52
4. Ahlatçı Çorum FK 30 52
5. Sakaryaspor 30 51
6. Bodrumspor 30 49
7. Bandırmaspor 31 47
8. Boluspor 30 46
9. Gençlerbirliği 30 44
10. Erzurumspor 30 41
11. Manisa FK 31 36
12. Keçiörengücü 30 36
13. Şanlıurfaspor 30 34
14. Ümraniye 30 34
15. Tuzlaspor 31 33
16. Adanaspor 30 32
17. Altay 31 15
18. Giresunspor 31 8
Takımlar O P
1. M.City 32 73
2. Arsenal 32 71
3. Liverpool 32 71
4. Aston Villa 33 63
5. Tottenham 32 60
6. Newcastle 32 50
7. M. United 32 50
8. West Ham United 33 48
9. Chelsea 31 47
10. Brighton 32 44
11. Wolves 32 43
12. Fulham 33 42
13. Bournemouth 32 42
14. Crystal Palace 32 33
15. Brentford 33 32
16. Everton 32 27
17. Nottingham Forest 33 26
18. Luton Town 33 25
19. Burnley 33 20
20. Sheffield United 32 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 31 78
2. Barcelona 31 70
3. Girona 31 65
4. Atletico Madrid 31 61
5. Athletic Bilbao 32 58
6. Real Sociedad 31 50
7. Valencia 31 47
8. Real Betis 31 45
9. Villarreal 31 39
10. Getafe 31 39
11. Osasuna 31 39
12. Las Palmas 32 38
13. Sevilla 31 34
14. Deportivo Alaves 31 32
15. Mallorca 31 31
16. Rayo Vallecano 31 31
17. Celta Vigo 32 29
18. Cadiz 31 25
19. Granada 32 18
20. Almeria 31 14