Bademcik İltihabı (Tonsillit) ve Ameliyatı

Bademcikler ağız içinde boğazımızın her iki yanında bulunan bağışıklık organlarıdır. Her insanda iki tanedir. Bunlar vücudun savunma sisteminin bir parçasıdırlar. Bademciklerde büyümeye, kızarmaya, bazen üzerinde beyaz – sarı iltihap birikmesine neden olurlar. Bu duruma bademcik iltihabı (tonsilit) adı verilir.

Sağlık 18.02.2019, 20:50 18.02.2019, 21:26
Bademcik İltihabı (Tonsillit) ve Ameliyatı

Bademcikler vücuda giren mikroplarla savaşmak için lenfosit denilen hücrelerin oluşumunda rol oynarlar.

Lenfositler ya direk kendileri mikropları öldürmekte ya da mikropların öldürülmesini sağlayan antikor ve diğer maddeleri üretmektedirler. Vücuda giren bazı bakteri ve virüsler, bademciklerin bu etkisine rağmen yok edilemez ve bademciklerde çoğalarak bademciklerin iltihaplanmasına neden olurlar.

Bademciklerde büyümeye, kızarmaya, bazen üzerinde beyaz – sarı iltihap birikmesine neden olurlar. Bu duruma bademcik iltihabı (tonsilit) adı verilir. Bademcik iltihabı çocuklarda en sık görülen hastalıklardandır, en sık 5-15 yaşlarında ve kış-ilkbahar döneminde görülür.

Belirtiler

Boğaz ağrısı, baş ağrısı, yutma güçlüğü, yutma sırasında takılma hissi, ateş, halsizlik, ağızda kötü koku, boyun bezelerinde şişme, ses değişikliği gibi yakınmalar bademcik iltihabını düşündürmelidir. Çocuklarda ek olarak mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı eşlik edebilir.

Antibiyotiklere cevap vermeyen ve sık tekrarlayan vakalarda boğaz kültürü tanı ve tedavi için oldukça değerlidir. Boğaz kültüründe bazen mikrop üremeyebilir. Bu mikrop olmadığı anlamına gelmez.

Beta Mikrobu

Beta mikrobu olarak bilinen mikroorganizma boğazda iltihaplanma yapan bir çeşit bakteridir. Özellikle çocuk ve genç erişkinlerde görülür. İnsanların bir arada bulunduğu okul, sinema salonu gibi kapalı ve havalanması yetersiz ortamlarda bulunur. Damlacık enfeksiyonu denilen öksürük, hapşırık ve yakın konuşma ve öpme gibi yakın temas ile ve solunum yoluyla insandan insana çok kolay bulaşır.

Ateşli boğaz yakınmalarının % 10-15 kadarında Beta (=A grubu beta hemolitik streptokok) mikrobu vardır. Bademcik iltihaplanmalarının en sık sebebidir.

A grubu beta hemolitik streptokok enfeksiyonunun en önemli yönü yeterli veya uygun şekilde tedavi edilmezse ateşli romatizma, kalp romatizması, eklem iltihapları ve böbrek iltihapları gibi sorunlara yol açabilmesidir. Bu nedenle her boğaz ağrısı ve ateşli tablo mutlaka KBB uzmanı tarafından değerlendirilmeli ve gerekli tedavisi mutlaka yapılmalıdır.

Boğaz kültüründe bazen mikrop üremeyebilir. Bu mikrop olmadığı anlamına gelmez. Ancak hastalık iyileştikten sonra art arda yapılan üç kültür temiz çıkarsa mikrop temizlenmiş denilebilir.

Bazı kişilerde hastalık belirtileri olmaksızın mikrop bulunur. Bunlara taşıyıcı denilir.

Tedavisi için en iyi tedavi penisilin tedavisidir. Ancak başka antibiyotikler ile de etkin olarak tedavi edilebilmektedir. Tedavi en az 10 gün sürmelidir. Bu arada hastanın bol sıvı ve yumuşak gıdalar alması, solunum havasının temizlenmesi, nemlendirilmesi ve sağlam kişilerden bir süre uzak tutularak istirahat etmesi sağlanmalıdır. Hafif formlarda antibiyotik tedavisinin 3.cü gününden itibaren okula gidilebilir.

Bademcik enfeksiyonu sırasında eklemlerde kızarıklık, ağrı ve şişlik, bulantı kusma, solunum sıkıntısı, kulak akıntısı, şiddetli baş ağrısı, ateşin düşüp yeniden artması, dalgınlık, çarpıntı gibi belirtilerin varlığında derhal doktora başvurulmalı.

Tedavi

Bu hastalık, daha çok vücudun çeşitli organlarında meydana getirdiği dolaylı bozukluklar (komplikasyonlar) sebebiyle oldukça önemlidir. Bademcik iltihabı tedavisinde amaç enfeksiyonun yok edilmesi, belirtilerin ortadan kaldırılması ve ortaya çıkabilecek komplikasyonların engellenmesidir. Bakteriyel enfeksiyon düşünülenlerde antibiyotik verilir. Bakteriyel etkenler arasında en önemlisi A grubu Beta hemolitik streptokoklardır. Bakteriyel enfeksiyonda antibiyotik verilmeyenlerde de genellikle hastalık 7-8 günde kendini sınırlar. Ancak antibiyotik vermek belirgin bir şekilde baş ağrısı, ateş ve boyundaki lenf bezi şişkinliklerini azaltır. Ayrıca olası bir eklem romatizması, böbrek rahatsızlığı (akut glomerülonefrit), kalp romatizması (Romatizmal Kalp İltihabı) gibi komplikasyonlar önlenmiş olur.

Antibiyotik tedavisi doktorun bakteriyel enfeksiyon düşünüp, gerekli gördüğünde uygulanmalıdır. Antibiyotiklerin az dozda veya kısa süreli kullanımı, bakterileri tam öldürmeyip antibiyotiklere direnç gelişmesine yol açmaktadır. Böylece zor tedavi edilen ve antibiyotiklere cevap vermeyen enfeksiyonlara neden olmaktadır. Ayrıca hastaların tekrar tekrar boğaz enfeksiyonu geçirmelerine neden olabilmektedir.

İlaç tedavisine ek olarak şunlar yapılmalı:

  • İstirahat edilmeli
  • Bol su ve sıvı gıdalar tüketiniz. Aşırı soğuk ve sıcak yiyecek ve içecek tüketmeyiniz.
  • Tuzlu su ile gargara.(Gargarayı bir bardak kaynamış suya silme 1 çay kaşığı tuz ve yarım çay kaşığı karbonat koyarak hazırlayabilirsiniz.)
  • Bol sebze ve meyve tüketiniz
  • Pastiller rahat nefes alıp vermenize yardımcı olabilir, boğaz ağrısını hafifletebilir.
  • Bulunduğunuz odayı nemlendirin.
  • Sigara ve dumanlı, havası kirli ortamlardan uzak durunuz

Tedavi edilmeyen bademcik iltihapları ne tür komplikasyonlara yol açabilir?

Bademcik iltihabı kendi kendini sınırlayan bir enfeksiyon olsa da tedavi edilmediğinde veya tedavi yarıda bırakıldığında bazen çevre dokulara ve kana yayılarak aşağıdaki komplikasyonlara neden olabilmektedir;

  • Akut Romatizmal Ateş (Romatizmal Kalp İltihabı)
  • Akut Glomerülonefrit (böbrek iltihabı)
  • Derin boyun enfeksiyonu
  • Peritonsiller apse (Bademcik çevresi apse)
  • Septisemi (mikrobun kana yayılması)
  • Otitis media ve mastoidit (orta kulak ve kulak arkası kemiğin enfeksiyonu)
  • Pnomoni (Akciğer enfeksiyonu)
  • Menenjit (Beyin zarı enfeksiyonu)
  • Osteomiyelit (Kemik ve kemik iliği enfeksiyonu)
  • Septik artrit (Eklem enfeksiyonu)

Koruyucu iğne

Koruyucu iğne sık tekrarlayan hastalarda ve penisilin alerjisi olmayanlarda yapılabilir. Takiplerinde etkinliği tespit edilirse devam edilir.

Bademcikler ne zaman ameliyat edilmelidir?

Bademcikler geçirdikleri sık iltihaplar sonrası artık savunma sisteminin bir parçası olmaktan çıkıp kendileri vücudu zayıf hale getiren birer yapı olurlar. O zaman ameliyatla alınmaları gerekir.

  • Solunumu engelleyecek derecede bademcik büyümesi
  • Tekrarlayan apse (peritonsiller apse)
  • Tümör şüphesi
  • Son 1 yılda 7 veya daha fazla bademcik iltihabı geçirme
  • Son 2 yılda yılbaşına 5‘er defa yâda daha sık bademcik iltihabı geçirme
  • Son 3 yılda yılbaşına 3’er defa yâda daha sık bademcik iltihabı geçirme
  • Difteri (kuşpalazı) taşıyıcılığı ve buna bağlı kalp kapak bozukluğu olanlar
  • 6 aydan daha fazla süren kronik bademcik iltihaplanması
  • Kronik ağız kokusu

Ameliyat nasıl yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında (uyutularak) yapılır. Ancak uyum gösterebilecek ve 18 yaşın üzerindeki erişkinlerde lokal anestezi ile de yapılabilir.

Bademcikler yuvasından kapsül denilen kılıfı vasıtasıyla ayrılarak çıkartılır. Ardından kanayan damar varsa bağlanarak veya yakılarak durdurulur. Ameliyat yaklaşık olarak 20-30 dk sürmektedir

Bademcik ameliyatı riskli midir?

Her operasyon olduğu gibi bu ameliyat da risklidir. Nadir de olsa hastaya, anesteziye ve ameliyata bağlı bazı riskler söz konusudur. Hastaya ait riskler ameliyat öncesi yapılan tahliller ile belirlenir ona göre ameliyata alınmaktadır. Anesteziye (narkoz) bağlı riskler milyonda bir gibi çok düşük düzeydedir.

Bademcik ameliyatı, doku çıkarıldıktan sonra kesi yeri dikilmeyen, açık bırakılan iki saha bırakır. Bu sahalar bir süre açık kalır ve kabuklanıp iyileşir. Kanama bu ameliyatın en önemli riskidir. Ameliyat sonrası kanama riski yaklaşık %3 civarındadır. Bunlardan önemli olanları yaklaşık 1000’de 5 civarındadır

Bademcik ameliyatı sonrası kanama ne zaman olur?

Ameliyat sonrası kanama sıklıkla ameliyattan uyanma sırasında ıkınma, zorlanma gibi karın içi basıncın ve damar basıncının artması sonucu görülür. Bu nedenle ameliyattan sonraki ilk saatler önemlidir. Ancak ilk 24 saat hatta 7-10 gün sonra bile kanama görülebilir.

Bu ameliyat hastanede yatmayı gerektirmeyen ameliyat olmasına karşın, kanama durumunda ailenin telaşlanmasının önüne geçmek için 24 saat hastanede yatırılması da mümkündür.

Bademcikler alınınca vücudun savunma sistemini zayıflatır mı?

Belirgin bir zayıflama olmaz. Çünkü vücutta savunma sistemine destek olan pek çok organ ve oluşum vardır. Bademcikler bunlardan sadece birisidir. Sık tekrarlayan veya kronikleşmiş bademcikler alındıktan sonra boğaz enfeksiyonlarında önemli azalma olmaktadır. Ancak reflü, toz alerjisi veya burun tıkanıklığı olanlarda ameliyattan sonra sık farenjit enfeksiyonları görülebilmektedir. Bunun sebebi bademcik ameliyatı değildir

Alınan bademcikler yeniden büyür mü?

Yeterli alınan bademcik tekrar büyümez.

Ameliyat sonrası ne yapılmalı?

  • Mutlak istirahat edilmeli.
  • İlaçlar düzenli olarak kullanılmalı
  • Boğaz ağrısı olmasına rağmen yemek ihmal edilmemeli. Özellikle yaz aylarında sıvı tüketimi yeterli olmalı.
  • 1 hafta sonra doktor tarafından kontrol edilmeli. Bu süre zarfında kesinlikle katı yiyecekler yenmemeli. Kontrolde doktor önerdikten sonra yenilebilir.
  • Ameliyat yerindeki beyazlıklar kabuklanmaya bağlıdır. İltihaplanma değildir.
  • Ameliyat sonrası yuttuğu kana bağlı koyu kahverengi tükürme veya kusma olabilir. Çok olmaması şartıyla telaşa gerek yoktur.
  • Ancak taze kırmızı kan gelmesi önemlidir ve hemen doktoru ile temasa geçilmelidir.
  • Ameliyattan sonra ateşin 0,5-1 derece yükselmesi normaldir. Daha fazla yükselme varsa sıvı eksikliği olabilir. Sıvı desteğine rağmen düşmüyorsa doktora başvurulmalı.



Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 10 Aralık 2022
İmsak 06:39
Güneş 08:11
Öğle 13:02
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 16 28
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Ö.K Yeni Malatya 16 12
17. Altınordu 15 12
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4