Ceviz'in Tarihçesi Ve Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Ceviz'in Tarihçesi, Ceviz'in Tanımı, Ceviz Türleri, Ceviz ülkemizde ne zamandan beri bilinmektedir?, Ceviz yetiştiriciliği karlı mıdır? ve Ceviz'in faydaları hakkında detaylı bilgileri makalemizde bulabilirsiniz.

Faydalı Bilgiler 27.03.2018, 01:58 27.03.2018, 19:09 Mehmet Berke
Ceviz'in Tarihçesi Ve Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Ceviz (Juglans regia L.), botanikte Dicotiledoneae sınıfı Juglandales takımı, Juglandaceae familyası ve Juglans cinsinde yer alır. Juglans cinsi içerisinde günümüzde özellikleri belirlenen 18 türden en önemlisi ve üstün meyve kalitesi ile ceviz denildiğinde ilk akla gelen, “Anadolu cevizi”, “İran cevizi” ve “İngiliz cevizi” olarak da adlandırılan J. regia’ dır.

Yabani formdaki ceviz türleri dünyanın birçok yerinde yayılma alanı bulmuştur. Ancak, cevizin anavatanı, bazılarına göre İran’ın Ghilan bölgesi, bazılarına göre ise Çin’dir. Bunlara karşılık daha büyük bir çoğunluk ise cevizin anavatanı olarak çok daha geniş bir alanı göstermektedirler.

Kökeni itibariyle dünyada büyük bir doğal yayılma alanına sahip olan Anadolu cevizi (Juglans regia L.) çeşitli göçler ve ticaret kervanları vasıtasıyla doğal yayılma alanı dışına da götürülmüş olup, bugün tropik bölgeler dışında hemen hemen dünyanın her yerinde yetiştiriciliği yapılan bir meyve türü durumundadır.

İÇİNDEKİLER:

  1. Ceviz'in Tarihçesi
  2. Ceviz'in Tanımı
  3. Ceviz Türleri
  4. Ceviz ülkemizde ne zamandan beri bilinmektedir?
  5. Ceviz yetiştiriciliği karlı mıdır?
  6. Ceviz'in faydaları

CEVİZ'İN TARİHÇESİ
Ceviz, Orta Asya sıradağlarının doğal bitki örtüsüdür. Ceviz buradan Sincan'a ( Doğu Türkistan), Kazakistan'ın bir kısmına, Özbekistan'a, Kırgızistan'ın Güneyine, Nepal Dağlarına, Tibet’e, Hindistan’ın Kuzeyine ve Pakistan üzerinden Afganistan’a, Tacikistan'a, Türkmenistan’a, İran’a, Irak'a, Azerbaycan’ın bir kısmına, Ermenistan'a, Gürcistan'a, Türkiye'nin Doğusuna geçmiş ve zamanla Türkiye'nin tamamına yayılmıştır.

Ceviz, Bulgaristan, eski Yugoslavya, Romanya ve Yunanistan'ın da doğal bitki örtüsü içinde yer alır. Yunanistan'dan Romanya’ya geçen ceviz, orada Jovis Glanas ( Jüpiter'in Meyvesi) olarak isimlendirilmiştir. Günümüzde cevizin bilimsel adı olarak kullanılan Juglans kelimesi, Jovis Glans 'dan türetilmiştir. İtalya'dan Fransa'ya ve İspanya'ya götürülen ceviz, oradan Portekiz'e ve Almanya'nın güneyine geçmiştir. 16.Yüzyılın ortalarında İngiltere’ye götürülen ceviz,17.Yüzyılın sonlarında ABD'ye ulaşmıştır.

İlk göçmenler, Amerika’nın siyah cevizden ayırt etmek amacıyla cevizi İngiliz ceviz( English Walnut) olarak isimlendirmişlerdir. Sonraları meyvecilerin çoğunluğu İran ceviz(Persian Walnut) ismini tercih etmiş olup, günümüz batılı yazarları genellikle bu ismi kullanmaktadır. İsmi İngiliz cevizi veya İran cevizi olarak söylense de ülkemizin öz meyvesi olan ceviz( Anadolu cevizi) /Juglans regia/royal walnut/kral ceviz), dünyanın birçok yerinde ekonomik olarak yetiştirilmekte ve sert kabuklu meyveler arasında çok saygın bir yere sahip bulunmaktadır.

CEVİZ'İN TANIMI
Ceviz, cevizgiller (Juglandaceae) familyasından Juglans cinsinden tek tüysü yaprakları karşılıklı dizilmiş ve aromatik kokulu ağaç türlerinin ortak adı.

Kışın yaprağını döken ağaçlardır. Genç sürgünlerin özü bölmelidir. Tomurcuklar az sayıda pullarla örtülmüştür. Yaprakçıkların kenarları bazı türlerde ince dişli, bazılarda ise düzdür (tam kenarlı). Yaprakçık sayısı türlere göre (3) 5-23 arasında değişir.

Çiçekler bir evcikli dir. Erkek çiçekler bir önceki yılın sürgünlerinde yan durumlu, aşağıya sarkan kedicik halinde kurul oluşturur. Kurullar dallanmamıştır. Her bir erkek çiçeğin 1 brahte, 2 brahtecik ile 3-4 loplu bir çevre yaprağı (çanak) vardır. Etamin sayısı 7-105 dir.Dişi çiçekler ise yeni sürgünlerin ucunda terminal (tepede) durumlu dik duran 2-8 çiçekli fakir kurullar oluşturur. Dişi çiçeğin de 1 brahte, 2 brahtecik, 4 loplu çevre yaprağı vardır. Bunlar ovaryumla kaynaşmıştır, yalnız uçları serbesttir. Ovaryum alt durumludur; etli kalın 2 stigması oldukça gelişmiştir.

Sonbaharda olgunlaşan büyük çekirdekli sulu meyvenin iç kısmı 2 bölmeye ayrılmıştır. Tohum 2 loplu, yağlı ve lezzetlidir.

Odununun özü koyu, dış kısmı açık renkli, ağır ve güzel cila kabul eden odunları vardır.

CEVİZ TÜRLER

  • Seksiyon Juglans. Yapraklar büyük (20–45 cm) ile 5-9 geniş yaprakçıklı, saçsız, kenarları tamdır. Odunu serttir. Güneydoğu Avrupa ile Asya.
  • Adi ceviz (Juglans regia) (J. duclouxiana, J. fallax, J. orientis) Türkiye.
  • Seksiyon Rhysocaryon. Yapraklar büyük (20–50 cm) ile 11-23 ince yaprakçıklı, ince tüylü, kenarı dişlidir. Odunu serttir. Kuzey Amerika, Güney Amerika.
  • Arjantin cevizi (Juglans australis) (J. boliviana)
  • Brezilya cevizi (Juglans brasiliensis)
  • Kaliforniya cevizi (Juglans californica)
  • Hinds cevizi (Juglans hindsii)
  • Nuevo Leon cevizi (Juglans hirsuta)
  • Jamaika cevizi (Juglans jamaicensis) (J. insularis)
  • Arizona cevizi (Juglans major) (J. arizonica, J. elaeopyron, J. torreyi)
  • Juglans major var. glabrata
  • Teksas cevizi (Juglans microcarpa) (J. rupestris)
  • Juglans microcarpa var. stewartii
  • Meksika cevizi (Juglans mollis)
  • And Dağları cevizi (Juglans neotropica) (J. honorei)
  • Kara ceviz (Juglans nigra)
  • Juglans olanchana
  • Peru cevizi (Juglans peruviana)
  • Juglans soratensis
  • Guatemala cevizi (Juglans steyermarkii)
  • Venezuela cevizi (Juglans venezuelensis)
  • Seksiyon Cardiocaryon. Yapraklar çok büyük (40–90 cm) ile 11-19 geniş yaprakçıklı, yumuşak tüylü, kenarları dişlidir. Odunu yumuşaktır. Kuzeydoğu Asya, doğu Kuzey Amerika.
  • Japon cevizi (Juglans ailantifolia) (J. cordiformis, J. sieboldiana)
  • Boz ceviz (Juglans cinerea)
  • Çin cevizi veya Mançurya cevizi (Juglans mandschurica) J. cathayensis, J. formosana, J. hopeiensis, J. stenocarpa)

Hibridler (melezler)

  • Juglans × bixbyi J. ailantifolia × J. cinerea
  • Juglans × intermedia J. nigra × J. regia
  • Juglans × notha J. ailantifolia × J. regia
  • Juglans × quadrangulata J. cinerea × J. regia
  • Juglans × sinensis J. mandschurica × J. regia
  • Juglans × paradox J. hindsii × J. regia
  • Juglans × royal J. hindsii × J. nigra

CEVİZ ÜLKEMİZDE NE ZAMANDAN BERİ BİLİNMEKTEDİR?
Cevizin ülkemizdeki geçmişi binlerce yıla dayanır. Ülkemiz coğrafyası cevizin doğal yayılma alanı içinde kalmakta, bu nedenle Anadolu bilimsel kaynaklarda cevizin gen merkezlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Ceviz ağaçları hem yabani(çöğür), hem de kültür bitkisi( aşılı) olarak ülkemizin birçok yerinde deniz kıyısından 2000 metreye kadar ( Bahçesaray/Müküs/Van) ekonomik olarak yetiştirilir. Kafkasya'dan Japonya'ya kadar bölgede 3000metreye kadar olan yükseltide de yetişebilmektedir.

Diğer ceviz türleri ve melez/hibrit cevizler bilindiği kadar ülkemizde yaygın bir şekilde yoktur. Oysa gerek siyah cevizler, gerekse melez cevizler batı Avrupa ülkelerinde birkaç yüzyıldır yetiştirilmekte ve genellikle anaç olarak kullanılmaktadır.

CEVİZ YETİŞTİRİCİLİĞİ KARLI MIDIR?
Meyve türlerinden herhangi birisiyle yapılacak bir yetiştiricilikte, kârlılıktan bahsedebilmek için öncelikle onun ekonomik ömrüne bakmak gerekir. Mesela bodur elma yetiştiriciliği, eğer pazar şartları uygunsa, kısa vadede çok karlı bir yetiştiriciliktir. Kuruluşun hemen ikinci yılında masrafların önemli bir bölümünü karşılamaya başlar; üçüncü-dördüncü yılda bahçe kara geçer. Sonraki 10-12 yılda çok bol mahsul verir (6-10 ton/da) ve yetiştiricisine çok para kazandırır.

Daha sonraki yıllarda...
Daha sonraki yıllarda bahçeyi bir başka meyve türüyle yenilemek gerekir; çünkü bodur elma bahçesinin ekonomik ömrü bitmiştir. Piyasa değeri olan diğer meyve türleriyle yapacağınız bodur meyve yetiştiriciliğinde ekonomik ömrü biraz uzun olsa da, pek fazla değişen bir şey olmaz ve bütün bodur meyve bahçeleri kuruluşundan itibaren 20-25 yılda devreden çıkarlar.

Klasik anaçlarla bahçe kurulduğunda ise, ömür biraz uzasa da, bu kez bodur meyve yetiştiriciliğinde gözlenen hızlı kar dönüşümü gerçekleşmez. Daha doğrusu klasik anaçlarla kurulan meyve bahçelerinde kar dönüşümü ceviz bahçelerinden pek de farklı olmaz. Fakat klasik anaçlarla kurulan meyve bahçelerinin hepsinde ekonomik ömür ve en fazla 40-45 yılda sona erdiği halde ( eğer iyi kurulmuşsa sadece Antepfıstığında ve zeytinde bu süre 100 yılı veya biraz daha fazla olabilir) , iyi kurulmuş bir ceviz bahçesinde ekonomik ömür için kolaylıkla 300 -500 yıldan bahsedebiliriz. Nitekim ülkemizin değişik yörelerinde yaptığımız gezilerde 300-500 yıllık ceviz ağaçlarının hala bol miktarda meyve verdiğini görmekteyiz.

Nitekim yeni çeşitlerin aşılı fidanlarıyla kurulan ceviz bahçelerinde 3-5 yıl içinde yapılan masrafları karşılayacak kadar gelir elde edilebilir. Ülkemizde yeteri kadar aşılı ceviz fidanı üretildiği için, makul fiyata istenilen ceviz çeşidinin fidanını bulmak ise mümkündür. Ceviz fidanları güçlü kök sistemlerine sahip oldukları için, herhangi bir telli sisteme gerek kalmadan tek başlarına gelişebilirler. Bu da ceviz bahçesinin kuruluşunu kolaylaştıran ve kuruluş masraflarını azaltan bir faktör olarak karşımıza çıkar. Anlaşılacağı gibi ceviz bahçesi kurmak diğer meyve türleri ile bahçe kurmak kadar kolay hale gelmiş ve kuruluş masrafları oldukça azalmıştır.

CEVİZ'İN FAYDALARI
Günde 3-5 tane tüketilmesi önerilen cevizin faydalarını şu şekilde sıralayabiliriz:  

  1. Cevizdeki yüksek orandaki omega-3 yağ asitleri kalp hastalıklarını, diyabeti, inmeyi, yüksek kan basıncını ve klinik depresyonu azaltıyor.
  2. Ceviz tüketimi kandaki kolesterol seviyesini düşürüyor ve de kalp atışlarında düzensizliği önlüyor.   
  3. Cevizdeki fitosteroller, kalın bağırsak, göğüs ve prostat kanseri gibi kanser türlerinden korunma sağlıyor, bağışıklık sistemini güçlendiriyor.
  4. Ceviz, damarlarda daha az pıhtılaşma özelliği olan kan tipinin üretimine ve iyi kolesterol oranının kötü kolesterol oranına göre artmasına yardım ediyor, kolesterolün damarları tıkama aşamasında önemli bir adım olan şişme ve kızarıklığı azaltabiliyor.
  5. Cevizdeki l-arginin kan damarlarının iç tarafının pürüzsüz ve düzgün olmasını sağlayarak kan-damar sisteminin rahatlamasını sağlıyor. Cevizdeki yağ asitlerinin kalp hastalıklarını önleme etkileri de mevcut.
  6. Beyne benzeyen ceviz, kavrama ve anlamayı geliştiriyor. Asya'da ceviz hala beyin gıdası olarak kabul ediliyor, bu ülkelerde öğrenciler, sınavlardan önce ceviz yiyerek notlarını yükseltebileceklerine inanıyor.
  7. Omega-3 yağ oranı düşük çocuklarda daha yüksek hiperaktif olma özelliği, daha fazla öğrenim ve davranış bozuklukları, daha fazla huysuzluk ve uyku düzensizlikleri gözlemleniyor. Ceviz, bu sorunları önleyen omega-3 bakımından çok zengin.
  8. Cevizdeki yağ profili, fitosteroller ve magnezyum, safra taşı oluşumunun önüne geçiyor.
  9. Cevizdeki melatonin, beyin bezesi tarafından salgılanan melatoninin insan vücudunun kullanıma hazır formunu içeriyor. Melatonin, gece çalışan ve zaman farkından dolayı uyku düzensizliği çeken kişilerde uyuma rahatsızlıklarını ortadan kaldırabiliyor.
  10. Cevizin, antioksidan özelliği dolayısıyla Kardiyovasküler ve sinir sistemine zarar veren Parkinson ve Alzheimer gibi çok kuvvetli hastalıkların gelişimini erteleyebileceği veya azaltabileceği ileri sürülüyor.
  11. Ceviz, antioksidan savunmada önemli olan birtakım enzimlerde zorunlu Kofaktörler olarak görev yapan manganez ve bakır içeriyor.

 Ceviz ağacının dibinde neden oturulmaz?
"Ceviz ağacının dibinde ve gölgesinde oturulmaz, adamı erken öldürür" denir. Peki, bunun neden söylenildiğini hiç düşündünüz mü? İşte Cevabı - Tıklayınız!

Hazırlayan: Piramit Haber / Mehmet Berke



Yorumlar (1)
Murat 6 yıl önce
Ceviz hakkında detaylı bilgi çok aradım ama bir tek sizde buldum, çok yararlı bir bilgi.. bana çok yardımcı oldu. teşekkürler.
15
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 27 Mayıs 2024
İmsak 03:36
Güneş 05:30
Öğle 13:06
İkindi 17:04
Akşam 20:33
Yatsı 22:18
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21