Senelerin Sırrını Bir Türk Çözdü

Işığın bile kaçamadığı ‘karadelikler’in 50 yıldır aranan ‘ortanca kardeşlerini’, Harvard Üniversitesi’nden Bülent Kızıltan buldu.

Bilim & Teknoloji 10.02.2017, 09:29 10.02.2017, 12:17
Senelerin Sırrını Bir Türk Çözdü

Harvard Üniversitesi öğretim üyesi Türk astrofizikci Doç. Dr. Bülent Kızıltan, bilim dünyasının 50 yıldır üzerinde tartıştığı 'orta kütleli' ilk 'karadeliği' bularak ismini gökbilimi tarihine yazdırdı.

Güneş'ten yüzlerce hatta binlerce kat daha büyük kütleye sahip yıldızların, 'yakıtlarını' tükettikten sonra kendi yer çekimleri altında çökmeleriyle oluşan 'karadelikler'in bugüne kadar 'küçük' ve 'büyük' yoğunlukta olanları gözlemlenmiş ve kanıtlanmıştı. Dev kütleleri altında çökmeleri nedeniyle çekim güçleri olağanüstü düzeylere vardığından ışığın bile kaçamadığı 'karadeliklerin' bir 'ortanca' kardeşleri olması gerektiği, astrofizikçilerin üzerinde 50 yıldır tartıştığı bir konuydu.

MERKEZİ TUKAN TAKIMYILDIZI

Bugüne kadar, yaydıkları X ışınları ve radyo dalgalarından (ışığı tamamen yuttukları için normal teleskoplarla 'görülmediklerinden') çoğu galaksilerin merkezinde olmak üzere, dev ve cüce karadelikler bulan bilim insanları, 100 ila 10 bin Güneş kütlesi arasındaki yıldızların çökmesiyle oluşabileceği hesaplanan orta çapta karadelikleri de aramış ancak bulamamışlardı.

İşte 50 yıldır aranan bu kainat sırrını, sadece Güney Yarıküre'den görülebilen, gökyüzünde türünün en parlak ikinci yıldız kümesi olan Tukan Takımyıldızı

(Tucane 47) içinde, Harvard Üniversitesi öğretim üyesi Türk astrofizikçi Doç. Dr. Bülent Kızıltan ve Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi (CfA)'ndeki ekibi buldu.

Bu kara delik yaklaşık 2 bin 200 Güneş kütlesine sahipti ve bu yönüyle, 50 yıldır aranan 'orta çapta'ki karadeliklerin keşfedilen ve kanıtlanan ilk örneği oldu. Türk astrofizikçi Doç. Dr. Kızıltan ve ekibinin çalışmaları bilim dünyasında büyük yankı buldu ve ABD'nin en ileri gelen bilim dergilerinde yayımlandı.

CÜCE VE SÜPER KARADELİKLER

Şİmdİye kadar bilinen karadelikler, iki kategoriye ayrılıyordu. Kütleleri 100 Güneş kütlesine kadar olan cüce ve kütleleri 10 binden milyonlarca Güneş kütlesine varabilen süper karadelikler. Gökbilimciler, 100 ila 10,000 Güneş kütlesi arasında, orta kütleli karadeliklerin de var olduğunu düşünüyorlardı. Ancak, bu tür bugüne kadar kanıtlanamamıştı. Türk astrofizikçi Bülent Kızıltan sayesinde, tam bu aralıkta, 2 bin 200 Güneş kütleli karadelik kanıtlandı.

KİMDİR

ORTADOĞU Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Fizik Fakültesi'nden mezun olduktan sonra Fulbright bursu ile ABD'de Yüksek Enerji Astrofiziği çalışmalarında bulunan Doç Dr. Bülent Kızıltan, Amerikan Ulusal Uzay ve Havacılık Ajansı NASA'nın uzayda bulunan Hubble teleskopu ile optik gözlemler üzerine araştırmalar yaptı. California Üniversitesi'nde radyo gözlemleri ve kuramsal çalışmaları ile yüksek lisans ve doktorasını tamamladı. Harvard Üniversitesi'nde halen ders veren Kızıltan'ın geliştirdiği yöntemle, uzayı bükecek kadar yoğun nötron yıldızlarının 'sesleri', eskisine oranla tam 1 milyon kez daha net duyulabiliyor.



Yorumlar (0)
15
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 14 Nisan 2024
İmsak 04:48
Güneş 06:19
Öğle 13:09
İkindi 16:52
Akşam 19:49
Yatsı 21:15
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 31 84
2. Fenerbahçe 31 82
3. Trabzonspor 32 52
4. Beşiktaş 32 48
5. Rizespor 32 48
6. Başakşehir 32 46
7. Kasımpasa 32 46
8. Sivasspor 32 44
9. Alanyaspor 31 42
10. Antalyaspor 32 42
11. A.Demirspor 32 40
12. Samsunspor 32 38
13. Ankaragücü 32 37
14. Kayserispor 32 37
15. Konyaspor 32 36
16. Hatayspor 32 33
17. Gaziantep FK 32 31
18. Karagümrük 31 30
19. Pendikspor 32 30
20. İstanbulspor 32 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 30 68
2. Göztepe 30 60
3. Ahlatçı Çorum FK 30 52
4. Sakaryaspor 29 50
5. Kocaelispor 29 49
6. Bodrumspor 29 48
7. Boluspor 30 46
8. Bandırmaspor 30 46
9. Gençlerbirliği 30 44
10. Erzurumspor 29 40
11. Keçiörengücü 30 36
12. Şanlıurfaspor 30 34
13. Ümraniye 30 34
14. Manisa FK 30 33
15. Tuzlaspor 30 32
16. Adanaspor 29 31
17. Altay 30 15
18. Giresunspor 29 7
Takımlar O P
1. M.City 32 73
2. Arsenal 32 72
3. Liverpool 32 71
4. Aston Villa 33 61
5. Tottenham 32 60
6. Newcastle 32 50
7. M. United 32 50
8. West Ham United 33 48
9. Chelsea 30 44
10. Brighton 32 44
11. Wolves 32 43
12. Fulham 33 42
13. Bournemouth 32 42
14. Crystal Palace 32 33
15. Brentford 33 32
16. Everton 31 27
17. Nottingham Forest 33 26
18. Luton Town 33 25
19. Burnley 33 20
20. Sheffield United 32 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 31 78
2. Barcelona 31 70
3. Girona 31 65
4. Atletico Madrid 31 61
5. Athletic Bilbao 30 56
6. Real Sociedad 30 49
7. Real Betis 31 45
8. Valencia 30 44
9. Getafe 31 39
10. Osasuna 30 39
11. Villarreal 30 38
12. Las Palmas 31 37
13. Sevilla 31 34
14. Deportivo Alaves 31 32
15. Mallorca 31 31
16. Rayo Vallecano 31 31
17. Celta Vigo 31 28
18. Cadiz 31 25
19. Granada 31 17
20. Almeria 30 13