Hangi Ciltler Lekeye Daha Yatkındır? Ve Nasıl Tedavi Edilir?

Cilt Hastalıkları Uzmanı Dr. Betül Şengör, Hangi Ciltler Lekeye Daha Yatkındır?, Lekeler Nasıl Önlenir ve Nasıl Tedavi Edilir'i Anlattı.

Kadın 21.01.2018, 16:35 21.01.2018, 16:59
Hangi Ciltler Lekeye Daha Yatkındır? Ve Nasıl Tedavi Edilir?

Cilt Hastalıkları Uzmanı Dr. Betül Şengör, Milliyet'teki köşe yazısında yayımladığı yazısıdır.

Pigmentler cildimizin rengini belirleyen renk maddeleridir. Zamanla aşina olduğumuz bu kelime bazen leke, bazen melanin, bazen melasma kelimeleri ile de anılır. Bu renk maddeleri melanosit denilen çok özel hücreler tarafından üretilir. Üretilmelerinin bir amacı vardır: Cildi güneşin “ultraviyole ışınlarından” korumak. İşte bu yüzden çoğalırlar, ne kadar güneş görürsek o kadar sentezlenir. 

Ancak hepimizin genetik olarak belirli miktarda pigment sentezleme veya pigment rezervi vardır. Sarışınlık veya esmerlik bu rezervlerle ilişkilidir. Melanin sentez edildikten sonra keratinosit adı verilen cilt hücrelerine pompalanır, tüm epidermis (üst deri) bu pigmenti içeren hücrelerle kaplıdır. Bazen bir lekenin olduğu yerde tesadüf bir sıyrık olur ve iyileşirken sıyrık kabuklanır geçer orada daha açık renkli bir cilt kalır. Bu da ölen hücrelerle birlikte melanin gitmesine bağlıdır.

Melanin sentezi beyinde melanosit stimulan hormonun sinyalizasyonu ile olmaktadır. Sentez sırasında görev alan bir protein vardır. bu protein  (enzim) tirozinazdır. Tirozinaz enzimi çalışırken bakırı da kullanır. Tirozin isimli aminoaist bu enzim ve bakır sayesinde önce dopa’ya sonra bir dizi reaksiyondan geçerek eumleanin’e dönüşür. Tedavinin sırrı burada gizlidir. Örneğin bu tirozinaz enzimini bloke etmek hedef olduğuna göre ya enzimin kullandığı maddeleri tutan, ya da enzimin işlevini durduran ajanların kullanılması şarttır. Ayrıca sinyali veren hormonun da tetikçilerini kontrol etmek gerekir. Stres sırasında 

Bilimsel olarak 7 farklı fototip vardır. fototip I; sarışın mavi gözlü, ya da kızıl saç mavi göz ve çilli yani güneşe çıkması halinde teni kızaran ve asla bronzlaşamayan ciltlerdir ve bunlar ultraviyoleye kronik olarak maruz kalırsa cilt kanserine davetiye çıkarırlar. Tam tersi fototip 4 ve üstü ise esmer ciltler olup; kızarmadan bronzlaşabilen ve cilt kanserine karşı daha savunmalı ciltlerdir.  Bazen beyaz ten olup koyu renk saç ve koyu renk gözlü olmak da esmer olarak değerlendirilir. Çünkü  onların da pigment sayısı fazladır. Ancak onlar kızararak da bronzlaşabilir ve bronzlukları esmer ciltler kadar kuvvetli ve kalıcıdır. Ancak çok önemli bir dezavantajları vardır ki o da pigment sayıları fazla diyedir: 

Melasma (hormonal tip leke=doğum lekesi)

Lekeleri sınıflandırırken, bilmemiz gereken hepsinde ortak olan sebebin güneş olduğudur. Melasma gibi genetik yatkınlığı olan kişilerde (pigment sayısı fazla olan) daha fazla gözlenen, genellikle hormonal bir sorunun da eşlik ettiği dönemde ortaya çıkan pigment bozukluğudur. 

Bu hormonal durum 

• hamilelik olabilir, 
• doğum kontrol hapı alıyor olmak veya hormonlu spiral kullanıyor olmak, 
• adet döneminde güneşlenmek, menapoz döneminde
• endokrinolojik sebeplerle, örneğin tiroid bezinin fonksiyonu ile ilişkili durumlara denk gelen dönemde
• prolaktin yüksekliği ile ilişkili olarak ortaya çıkabilir.
• Bazı ilaçların tetiklemesiyle (dilantin gibi)

Melasma epidermal ve dermal olarak iki şekilde görülür. Yeni oluşmuş olanlar veya cildin en üst tabakasında görülen lekeler sütlü kahverengi veya kahverengi görünürler. Daha alt tabakalrda yani dermiste olan melasma ise grimsi- mavimsi kahverengidir. Genellikle tecrübeli bir hekim bunu ayırır ancak objektif olarak bu ayırım wood lambası tarafından yapılabilir.

Genellikle alında, elmacık kemik çıkıntılarının üzerinde görülebilir. Bazen daha yaygın halde de gözlenebilir. Tedavisinde öncelikle sebebi olan durum, kullanılan ilaç veya bir hastalık ise mutlaka düzeltilmelidir. Tabii ultraviyoleyi tam bloke eden, hem UV A hem de hem de UV B ‘ye karşı korumalı güneş koruyucular gerekirse günde 3 - 4 defa sürülmeli. Şayet melasma epidermal yani yüzeysel ise kremlerle bile tedavi edilebilir. Bu kremlerin içeriğinde özellikle arbutin, kojik asit, hidrokinon gibi pigmentin sentezinin durduran ürünler vardır. Ancak asıl tedavi bu aşamayı oturttuktan sonra başlamaktadır. Glikolik asitler, salisilik asitler, laktik asitlerle, yüzeysel olarak soyma işlemi de yapılır. Hatta bu ürünlerin işlevinin artması ve epidermise homojen olarak yayılması, emilimi için tretinoin içerikli ürünler ilave edilir. Tedavi sırasında ortaya çıkabilen tahrişlerle hafif etkili kortizonlu kremlerle veya 
Aloe vera’lı ürünler kullanılabilir. Dermal melasmada ise epidermal melasmanın tedavisine ek olarak kimyasal peeling (dermisi soyacak şekilde) veya IPl, C vitamini enjeksiyonları (mezoterapi) kombine olarak ya da tek tek sırayla uygulanabilir.

Lentigo Solaris (kalıcı güneş lekesi)

Kenarları yıldızsı uzantılar gösteren bu lekeler sütlü kahverengi renktedir ve 0.5-2 cm arasında değişen çeşitli büyüklüktedirler. Güneşe maruz kalındıkça sayıları artabilir veya renkleri koyulaşabilir, boyutları artabilir. Güneş lekeleri varsa cilt, güneşin zararlı ışınlarına açık ve cilt kanserine yatkın olabilir anlamı taşır. Lentigolar çok nadiren lentigo maligna isimli cilt kanserine dönüşebilir. Ancak göğüs dekolte ve omuz başlarında ellerde sıklıkla görülen lentigo solarislerin (güneş lekeleri) kansere dönüşecek anlamı çıkarılmamalıdır.
Madem ciltte lekeler var o halde güneşin, cilde olumsuz etkisi olmuş demektir. Aslında lentigo solaris varlığı cildin güçlü bir uyarısıdır. Bundan sonra güneşten korunulması zorunludur. 
Tedavisinde hiçbir krem yeterince yok edemez. Ancak kremlerle desteklenmek üzere derin peelingler (triklor asetik asit gibi) ya da en iyisi IPL ‘dir. IPL laserden daha güvenli bir ışık teknolojisidir. Kesinlikle tıbbi bir cihazdır (yeni yönetmelik taslağında yazılanın aksine) sadece bilgi sahibi doktorlar tarafından uygulanmalıdır. Sonuçları çok başarılıdır. Lentigoların üzerine uygulandığı zaman ışık emilir ve o bölgedeki leke- lentigo ısınarak üzeri hafifçe kabuklanır. Günler içinde bu ince kabuklar karabiber gibi dökülür.

Post-lezyoner Pigmentasyon

Adından anlaşıldığı gibi öncesinde bir lezyon olan lekedir. Örneğin dudak üzerinde sır ağda sonrası olan leke, sivilce izleri, herhangi bir tıbbi işlem sonrası kalan leke bu tiptir. Tedavisi epidermal veya dermal oluşu ile ilgili olarak daha önce anlattığım gibidir. 

Yıllar önce USA  California Beverly Hills’de düzenlenen Ultimate Sempozyum’da Türkiye'den davet edilen tek doktordum. İnanılmaz bir katılımın olduğu toplantıda sadece dermatolog değil çok sayıda plastik cerrahi uzmanı da vardı. Konferansın genel konsepti, kimyasal peeling ve cildin anti-aging’ iydi. Dünyaca varılan son noktalar konuşuldu. Özetle lekeleri olan cilt sadece güneşle değil ısı ile de olumsuz etkileşim içinde olduğu, lekeleri tedavi ederken yeni bir lekenin oluşmasını önlemek üzere alınması gereken önlemler, triklor asetik asit peeling’in günümüzdeki yeri ve güvenliği, hatta anti-aging’deki mucizevi etkisi, IPL ve ev ürünleri ile birlikte elde edilen mükemmel sonuçlar. 

Lekenin önlenmesinde vitamin ve minerallerin rolü

Yazın C vitamini ve çinko minerallerine yönelmek daha doğrudur. Güneşin yarattığı yaşlanma etkilerine karşı antioksidan olarak savaşan bitkiler, meyveler tüketilmelidir. Bol yeşillik, üzüm (çekirdeği de çiğnenerek), mor olan meyveler tavsiye edilebilir. Ayrıca yapılan bazı bilimsel çalışmalarda, bazı aminoasitlerin (L-sistein) C ve E vitamini ile birlikte lekenin önlenmesinde ve ultraviyole ile mücadele edilmesinde olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Yine bazı araştırmaların sonucunda C vitamini ile birlikte magnezyumun leke tedavisinde anlamlı bir başarısı olduğudur. 



Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 28 Kasım 2022
İmsak 06:28
Güneş 07:58
Öğle 12:57
İkindi 15:23
Akşam 17:45
Yatsı 19:10
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Bodrumspor 14 22
8. Bandırmaspor 14 21
9. Manisa FK 13 20
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4