Her gün iniyorlar!

Şırnak’ın Cudi Dağı etekleri... Uçsuz bucaksız bir coğrafyanın içinde alternatif bulamayan yerel halk, ekmeğini kelimenin tam anlamıyla taştan çıkarıyor.

Türkiye 07.07.2014, 09:40 12.01.2017, 17:38
Her gün iniyorlar!

Ruhsatsız işletilen ocaklarda günlüğü 50 TL’ye çalışan 3 binin üzerinde işçi, kömür madeninde ölüme meydan okuyor. Çocukların da ‘elini taşın altına koyduğu’ ocakta 16 yaşındaki Y. anlatıyor: ‘Ne bir karpuz tarlası ne de bir inşaat alanı var çalışacak. Tehlikeli olduğunu biliyorum ama 12 nüfuslu aileme katkı yapmazsam geçinemeyiz’
 

Şırnak’ın Cudi Dağı eteklerindeki Kaçak maden ocakları 2 Ağustos 2013’te devlet tarafından kapatılmasına, elektriği bile kesilmesine rağmen faaliyetlerine devam ediyor.

Birçoğu ruhsatsız olan ocaklarda günlüğü 50 TL’ye çalışan 3 binin üzerindeki işçinin ne sosyal güvencesi ne de sağlıklı çalışma koşulları bulunuyor.

Kuyu sistemiyle çalışan ve 80 cm çapındaki borulardan yerin 150-200 metre altına ince bir halatla sarkan işçiler adeta ölüme meydan okuyor. Hiçbir önlemin alınmadığı tamamen ilkel şartlarda çalışan yüzü kömür karası işçilerin hangisine sorsanız “Burada ölmezsek dışarıda açlıktan öleceğiz!” yanıtını veriyor.
 
Milliyet, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TKİ) 1998’de özelleştirerek Şırnaklı işletmecilere devrettiği ve o tarihten bu yana resmi olmayan kayıtlara göre yaklaşık 200 işçinin öldüğü; Soma faciasından sonra da beş işçinin yaşamını yitirdiği kömür ocaklarına girdi. Soma faciasıyla yasa bürünen Türkiye henüz acısını unutmamışken Milliyet’in girdiği Cudi Dağı eteklerindeki maden ocaklarında çalışan işçilerin dramı ise yürek burkuyor.

Günlük 50 TL için
 

Günlük 50 TL kazanan işçiler ilk ölümcül tehlikeyi daha işe başlamadan yaşıyor. Madenciler, yaklaşık 80 cm çapındaki borulardan ince bir halata bağlanarak 150-200 metre aşağıya doğru sarkıp kömür kuyularına iniyor. Dar ve havasız olan borudan sağ salim inmeyi başaran işçiler içeride boğuk ve oksijensiz bir havayla karşılaşıyor.
 
Tamamen ilkel şartların hakim olduğu kuyularda can güvenliği adına tek bir önlem yok. Baretsiz, maskesiz çalışan işçilerin sarktıkları kuyuların ardından ulaştıkları galerilerin hiçbirinde tavan desteği bulunmuyor. Bu da her an göçük tehlikesini beraberinde getiriyor.

Gece çalışıyorlar

Faaliyetleri yasaklanması ve Ramazan nedeniyle gündüzleri çalışmayan işçiler iftardan sonra 21.00 sıralarında maden sahasına hareket ediyor. İşçiler yanlarında getirdikleri kumanyalarını da bir çuvalla kuyudan sarkıtıp Sabah 06.00’ya kadar çalışıyor. Havalandırması olmayan ve sauna sıcaklığındaki ocaklarda işçiler umursamadan piknik tüpü kullanıp çay demleyerek sigara içiyor.
 
Çocuk işçiler var
 
Şırnak’taki maden ocaklarında yerüstü ve yeraltında çocuk işçiler de dikkat çekiyor. Burada kaç çocuk işçi bulunduğu konusunda net bir bilgi bulunmuyor. Çocuk işçiler ailelerine katkı için tehlikeyi göze aldıklarını, yerüstünde çalışanlardan bazıları günlük 5, yeraltında çalışanlar da 30 TL kazanabildiklerini belirtiyor. 

 
16 yaşında madende!

Sayıları bilinmeyen çocuk işçilerden sadece biri olan 16 yaşındaki Y., çevredekilerin konuşmaması yönünde kaş göz işaretlerine kayıtsız kalamıyor ve soyadını bile vermiyor. Utana sıkıla konuşan Y., Milliyet’e şunları anlattı:
 

“8. sınıfı bitirdim. Öğretmen olmak istiyorum. Ama önce okulumu bitirmem gerekiyor. Yaz aylarında ocakta çalışarak aileme katkı sağlıyorum. Günde 30 TL civarında kazanıyorum. Ocaklarda çalışmaktan başka çaremiz yok. Ayakkabı boyasam günde bir çift ancak iş çıkar. Ne bir karpuz tarlası ne de inşaat alanı var çalışacak. Mecburen buraya geliyorum. Tehlikeli olduğunu biliyorum ama 12 nüfuslu aileme katkı yapmazsam geçinemeyiz.”
 
Bugün de ölmedik’
 
Ocakta saatler 24.00’ü gösterdiğinde 15 dakika çay molası veriliyor. Ortaya açılan yırtık bir halının üzerine ayakkabılarını çıkararak bağdaş kuranların arasında kendine yer bulan Y., büyük bir demlikle gelen çayını ve tulumba tatlısını alıp bir kenara çekiliyor. Sahuru kuyuda yapan işçiler günün ilk ışıklarıyla aynı halatla borudan yukarı çıkarak yüzlerine yerleşen, “Bugün de ölmedik” tebessümüyle evlerinin yolunu tutuyor

 

Kapısında ‘kapatılmıştır’ yazıyor

Halk arasında “Ahmak Tepesi” adı verilen Şırnak merkeze 10 km uzaklıktaki açık ve kapalı maden sahasında 62 kuyu ve 25 açık kömür işletmesi bulunuyor. Net olarak kaç işçinin çalıştığı bilinmeyen ocaklarda dönüşümlü olarak 3 binin üzerinde işçinin çalıştığı belirtiliyor.
 

Aslında kapalı
 
Madenin girişindeki bir tabelada “Çevre mevzuatı iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile madencilik mevzuatına uyulmadığından dolayı saha uygun hale getirilene kadar üretime kapatılmıştır” diye bir uyarı yazısı bulunuyor.

Madenin yakınlarına kurulan çadırda bir araya gelerek örgütlenmeye çalışan ocak işletmecileri ve işçiler ise bu yazının ve uyarıların hiçbir işe yaramayacağını savunuyor.

‘Ailemize bakıyoruz’
 
Yüzleri kömür karası insanların hangisine sorsanız aynı yanıtı veriyor; “Ağabey, yoksuluz, paramız pulumuz yok, yiyeceğimiz yok. Burada ölmezsek dışarıda açlıktan öleceğiz! Burada olduğumuz sürece dışarıdaki ailemizi de bakıyoruz. En azından onlar yaşıyor, onların tehlikesi yok.”

Cezalara rağmen üretim devam etti

Şırnak’taki tüm açık ve kuyu sistemiyle çalışan yeraltı ocak üretim sahalarının üretim faaliyetleri, 2 Ağustos 2013 yılında üç kişinin ölümü üzerine TKİ Genel Müdürlüğü teknik elemanlarınca yapılan incelemenin ardından can ve mal emniyeti bakımından tehlikeli durumlar karşısında gerekli güvenlik önlemleri ile eksiklikler tamamlanıncaya kadar durdurulmuştu.

Alınan karara göre yeraltı ocaklar eksiklikleri tamamlayacak, açık ocaklarda da basamak oluşturma faaliyetleri dışında üretim yapamayacaktı. Ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmayan ocaklara ve sevkiyatlara izin verilmeyecekti.
 

Valiliğin işletmecilere yönelik uyarılarına ve karayollarında sevkiyata yönelik oluşturulan kontrol noktaları ve alınan önlemlere, idari para cezalarına ve savcılığa yaptığı suç duyurusuna rağmen kaçak üretim faaliyeti devam etti. Soma’dan sonra bölgedeki sahalarda 3 Haziran 2014’te bir işçi, 11 Haziran 20124’te üç işçi, 18 Haziran 2014’te de bir işçi göçük ve zehirlenme sonucu can verdi.
 
Elektrikleri kesildi
 
Bu ölümler üzerine Şırnak Valiliği ek önlemler aldı ve DEDAŞ tarafından bölgeye verilen elektrik kesildi. Vali Hasan İpek tüm yetkili ve görevlileri bu konuda duyarlı olmaya çağırarak önlem almalarını aksi takdirde yasal işlem başlatılacağını açıkladı.

Valiliğe yürüdüler

Kapatılan ve elektrikleri kesilen maden ocaklarında çalışan işçi ve işçi yakınları da 21 Haziran’da valiliğe yürüdü. Ömer Kabak Meydanı’nda toplanan işçiler ve yakınları “Şırnak halkının tek geçim kaynağı olan kömür ocakları kapatılmasın”, “Ekmeğime dokunma” yazılı pankartlar açtı. İşçiler adına konuşan Fatih Onar, “Şırnak halkı yıllardır dayatılan politikalar nedeniyle çiftçilik, hayvancılık, tarım yapamıyor.

Buradaki halk madende çalışmak zorunda bırakıldı. Bu ocaklar Şırnak halkının tek ekonomik faaliyeti. Bu özeliği biliniyorken iyileştirme, işci sağlığı ve güvenliği faaliyetleri uygulanacağı yerde, kömür ocaklarının kapatılması gündeme geliyor” diye konuştu.



Yorumlar (0)
9
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 08 Mart 2021
İmsak 05:56
Güneş 07:21
Öğle 13:20
İkindi 16:33
Akşam 19:09
Yatsı 20:28
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 28 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 27 29
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 27 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Menemenspor 25 27
14. Adanaspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. Tottenham 27 45
7. West Ham 26 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 25 22
20. Huesca 26 20