Mihrimah Sultan'ın Evliliği ve Mimar Sinan'ın Güneş ile Ay Sırrı

Halka hizmet aşkı ile yanıp tutuşan bu akıllı kadının büyük emellerinden biri de ardında Osmanlı’nın görkemine yakışır kalıcı eserler bırakmaktır. Asil ataları gibi, fâni dünyaya gözlerini yumduktan sonra adının beka bulması emelindeki bu hayırsever kadınının en büyük şansı da devrin baş mimarlık makamında Mimar Sinan gibi dâhinin bulunmasıdır. Ve Mihrimah Sultan, Sinan Usta’yı çağırıp, adını dünya durdukça yaşatıp tarihe nakşedecek iki külliye siparişi verir.

Tarih 10.05.2018, 13:32 11.05.2018, 03:28
298
Mihrimah Sultan'ın Evliliği ve Mimar Sinan'ın Güneş ile Ay Sırrı

Tarihler 1522’yi gösterdiğinde, Avrupa keferelerinin atının üzengisini öpmek için sıraya girdikleri Muhteşem Süleyman’ın güzeller güzeli bir kızı dünyaya gelir. Adını da güzelliğine yaraşır bir şekilde Mihr–ü(Güneş) Mâh(Ay) koyarlar. Güneş kadar parlak ve aydınlatıcı, ay kadar da göz alıcı ve esrarlı... Görenlerin bakmaya kıyamadığı, gece ve gündüz her daim sönmeyen bir ışık kaynağı gibidir o...

Aslı “Mihr-ü Mah”, yaygın söyleniş şekliyle “Mihrimah” Sultan, Kanunî Sultan Süleyman’ın Hürrem Sultan’dan olma kızıdır. Sarı Selim diye bilinen İkinci Selim’in de kardeşidir. Kanunî’nin hayatta kalan tek kızı olması dolayısıyla babası tarafından çok sevilip değer verilen Mihrimah Sultan, annesinin nezaretinde sarayda iyi bir eğitim görür, adım adım Türk-İslâm kültürünün bütün inceliklerini öğrenir. Bu güzeller güzeli sultan evlenme çağına gelince, kendisine denk bir koca aranır. Saray ve çevresindeki pek çok aday arasından Enderun’dan yetişen ve Padişaha bağlılık ve sadakatiyle tanınan, üstelik de bekâr olan Diyar-ı Bekir Valisi Rüstem Paşa’da (1500-1561) karar kılınır.

Ve Sultan Süleyman’ın bu ismiyle müsemma kızı 1539 Kasım’ında 17 yaşındayken anlı şanlı bir düğünle Rüstem Paşa ile evlendirilir. Düğün töreni, iki küçük erkek kardeşi Bayezid ve Cihangir’in sünnet düğünüyle birlikte At Meydanı’nda (bugünkü Sultanahmet Meydanı) sultanlara yaraşır bir şekilde yapılır. Düğünden sonra rütbesine “damat” titri de eklenen Boşnak devşirmesi Rüstem Paşa, Sadrazamlık payesi ile de onurlandırılır.

KEHLE-İ İKBAL
Doğruluğu şüpheli bir rivayete göre, Rüstem Paşa’nın saraya damat olmasını hazmedemeyen Paşa’nın rakipleri ortaya ciddi bir dedikodu atarlar, “Rüstem Paşa, cüzzam illetine müptelâdır!” deyu... Kanunî, sadakatından emin bulunduğu Paşası ile ilgili bu haberin iftira olabileceğini düşünerek Hassa hekimlerinden birini çağırıp, “Cüzzam illetinin en âşikâr delil ve alâmeti ne ola?” diye sorar. Hekimbaşı, “Hünkârım! Cüzzamın en açık alâmeti, illete müptela kimsede kehlenin bulunmamasıdır, yani cüzzamlıda bite rastlanmaz!” deyince Hassa hekimlerinden Mehmet Halife huzura çağrılıp teftiş ve araştırmaya memur edilerek apansız Diyar-ı Bekir’e gönderilir.

Kısa zamanda Diyarbekir’e ulaşan Mehmet Halife, araştırmalarının sonucunda Rüstem Paşa’nın elbisesinde bite rastlayınca durumu saraya rapor ederek beklenen müjdeyi verir. Böylece Rüstem Paşa için de ikbal yolu çok ilginç bir biçimde açılmış olur. Paşa’nın rakipleri bu hadise sebebiyle kendisine “Kehle-i İkbal” (Bahtı bitle açılan) lâkabını takarlar ve bu hadiseyi: “Alıcak bir kişinin bahtı kavî tali’i yâr Kehlesî dâhi mahallinde anun îşe yarar” beyti ile tarihe kaydederler.

İYİ YETİŞMİŞ BİR SARAYLI
Rüstem Paşa ile olan evliliklerinden Ayşe, Hümaşâh ve Osman adlarında üç çocuğu olan Mihrimah Sultan, saray içinde oldukça nüfuzlu bir kadındır. Hayatı boyunca devlet işlerinde de söz sahibi olan bu dirayetli kadın, babasını Malta’ya sefer düzenlemeye ikna etmek için kendi parasıyla 400 gemi yaptıracağına söz verdiği bile söylenir. Oldukça güzel konuşup, güzel yazan Mihrimah Sultan’ın kaleme aldığı mektuplardan, iç ve dış siyasî gelişmelere vâkıf olduğu anlaşılmaktadır. Annesi Hürrem Sultan gibi Lehistan Kralı İkinci Sigismund’la yazışmalar yaptığı bilinmektedir. Mihrimah, annesi Hürrem’in 1558 yılında ölmesi üzerine, babasına annesinin oynadığı danışmanlık rolünü üstlenir. 1566 yılında babasının dünyaya gözlerini kapamasından sonra da, yerine geçen erkek kardeşi İkinci Selim’e danışmanlık yapmayı sürdürür. Anneleri Hürrem Sultan ölmüş olduğu için Mihrimah Sultan, Sarı Selim için âdeta bir Valide Sultan yerine geçer. Son derece dindar ve hayırsever biri olan Mihrimah Sultan, aynı zamanda oldukça büyük bir servete sahiptir. O kadar ki, kardeşi İkinci Selim’in tahta çıkışında acil ihtiyaçlar için kesesinden bir anda 50 bin altını çıkarmaktan çekinmez.

FENADA BEKA BULMA ARAYIŞLARI
Halka hizmet aşkı ile yanıp tutuşan bu akıllı kadının büyük emellerinden biri de ardında Osmanlı’nın görkemine yakışır kalıcı eserler bırakmaktır. Asil ataları gibi, fâni dünyaya gözlerini yumduktan sonra adının beka bulması emelindeki bu hayırsever kadınının en büyük şansı da devrin baş mimarlık makamında Mimar Sinan gibi dâhinin bulunmasıdır. Ve Mihrimah Sultan, Sinan Usta’yı çağırıp, adını dünya durdukça yaşatıp tarihe nakşedecek iki külliye siparişi verir. Sermimaran-ı Hassa Mimarbaşı Sinan, bu ağır işi üzerine aldığında günlerce düşünür. Düşünür, çünkü öyle bir şey yapmalıdır ki adıyla, yeriyle, mimarisiyle, akustiğiyle, tezyinatıyla hâsılı her şeyi ile orijinal ve bu yüce gönüllü cömert kadının şanına lâyık eserler olsun.

ÜSKÜDAR’IN LEB-İ DERYA MİHRİMAH’I
Sinan, Mihrimah Sultan adına ilk cami ve külliyenin inşaatına 1540’da İstanbul’un Osmanlılar tarafından ilk fethedilen kısmı olan ve Anadolu Türk-İslâm geleneğini temsil eden Üsküdar’da başlar. Üsküdar’da, Sultan tepesinin eteğine hâkim bir set üzerinde bulunan bu cami, eski kaynaklarda (leb-i derya) denizin dudağında kurulmuş olarak gösterilir.

Üsküdar’da “İskele Cami” diye de bilinen bu külliye; medrese, aşhane, hastane, tabhane, hamam ve çarşısı ile Ayasofya’nın çağdaş bir modelini hatırlatır. Çift minareli olan bu cami ve külliye, özellikle şadırvanının zarafeti ile dikkat çeker. Ayrıca Sinan’ın kendine özgü ve daha sonra tekrar etmediği bir plânlama şemasına sahip camilerinden biridir. İç mekâna doğrudan ana kubbe altından girilmesi tasarımın temel özelliklerindendir. 1548’de dualar eşliğinde ibadete açılan bu zarif cami, semte vurulmuş İslâm mühürlerinin en güzellerinden biridir.

EDİRNEKAPI’DAKİ MİHRİMAH
Sinan’ın, Mihrimah Sultan’ın adına tasarladığı ikinci mabet ise, inşaatına 1562 yılında başladığı ve yer olarak Edirnekapı’yı seçtiği camidir. 1565 yılında ibadete açılan tek minareli bu cami, 161 penceresi, ahşap üstüne sedef kakmalı kapısı ile görülmeğe değer bir sanat harikasıdır.

Evliya Çelebi’nin “sair selatin camilerinin kasrı makamındadır” dediği Edirnekapı külliyesi, Koca Sinan’ın sanatı içinde özel bir yer işgal eder. Prof. Dr. Metin Sözen’in “Mimar Sinan’ın özgün bir denemesi” nitelemesinde bulunduğu bu yapının kompozisyonu Selimiye ile birlikte, hatta belki ondan da fazla Sinan Usta’nın mimarî dehasının ifadesidir. Mimar Doğan Kuban, bu orijinal caminin mimarî özellikleri hakkında şu dikkat çekici değerlendirmede bulunur: “Kare bir taşıyıcı sisteme oturan 20 metre çapında ve yerden 25 metre yüksekten başlayan büyük kubbeyi sadece kasnak üzerinde değil, bütün taşıyıcı kemer sistemiyle birlikte, yapının bütünü içinden yükseltir. Kare üzerine kubbeyi, bütün kemerlerin içini, çok sayıda pencere kullanarak, bir ışıklı perde haline getirerek, hem yapının içinde, hem dışında olağanüstü bir mimarî kafes haline sokar. 19. yüzyılın ikinci yarısında yapılan tek kubbeli, baroksu camilerin bir ölçüde başarabildiği ışıklı, tek kubbeli mekan etkisi, Edirnekapı’da, 35 metreye yükselen tek kubbenin altında, onlardan 300 yıl önce, yaratıcı bir biçimsel olgunluk içinde gerçekleşmiştir.

SİNAN’IN GÜNEŞ VE AY SIRRI
Mimar Sinan’ın asıl hesaplama ve estetik dehası, bu iki muhteşem mabedin yer seçiminde yatmaktadır. Sırrına kimsenin akıl erdiremediği Sinan Usta, külliyelerin inşa edilecek yerlerini uzun süre düşünerek seçer. Ve seçtiği bu mekânlar ile Mimar Koca Sinan, âdeta Mihr-ü Mâh ismini göklere nakşeder. Üsküdar sahilindeki Mihriman Camii ile Edirnekapı’daki tepeden şehri seyreden Mihrimah Camii ve Külliyesi arasında düz bir çizgi çekilse, biri diğerinin tam doğusunda, öteki de bunun tam batısında olarak görülür. Elbette tahmin edilebilir ki, İstanbul’un bugünkü gibi beton kuleler ile istila edilmediği caminin yapıldığı o tarihlerde birinin minaresinden diğerini seyretmek mümkün olmuştur.

Anadolu yakasındaki caminin 1548’de; Avrupa yakasındakinin de 1565’de bitirildiği göz önüne alınırsa, Kanunî’nin bu biricik kızının ilk camisi, şehrin doğu cephesinde bir Mihr (güneş); ikincisi de onun tam batısında bir Mah (ay) olarak düşünülüp hayata geçirilmiştir. Böylece Mihr ü Mah, İslâmbol’u bir uçtan diğerine kuşatmış, kollarının arasına almış olacaktır. Dünya üzerinde eşi benzeri görülmemiş bu sihirli simetriyi daha iyi anlayabilmek için, Nisan günlerinin birinde Üsküdar’daki Mihrimah Camii ile Edirnekapı’daki Mihrimah Camii’ni aynı anda görebileceğiniz bir yere çıktığınızda karşılaşacağınız muhteşem manzara şudur: Güneş, Üsküdar’daki Mihrimah Camii’nin minareleri arasında doğarken; dolunay, Edirnekapı’daki Mihrimah Camii’nin kubbesi üstünden kaybolur. Akşam olunca da, birinden ay doğarken, diğerinden güneş batar...

Bu mabedlerin yapılış öyküsü ile ilgili bir başka rivayete göre ise, Kanunî’nin bu hayırsever kızı, yaptırdığı bu mabetlerde ilk okunan ezan ile son okunan ezanın kendi camilerinden yankılanmasını ister. Dönemin İstanbul’u nazara alındığında, birisi Üsküdar da, diğeri de Edirnekapı’da bulunan bu camileriyle arzusuna nail olmuş olur.

HAYIRLARA DOYAMADAN...
Mihrimah Sultan, sadece bu iki külliyesi ile öne çıksa da, ömrü hayır ve hasenat yapmakla geçmiştir. En çok dua alan hayırlarından biri de, 500.000 altın gibi muazzam bir para sarfederek Mekke’de hacıların su ihtiyacını karşılamak için Ayn-i Zübeyde su yollarını tamir ettirmesidir.

Evet Mihrimah Sultan, adındaki güneş ve ay gibi, yaşadığı müddetçe yaptığı hizmet ve hayırlarla her daim parlayan bir ışık kaynağı olmuştur. Kendisine bahşedilen muazzam serveti daima sevaba çevirme derdiyle yaşamış ve başta İstanbul olmak üzere Devlet-i Aliyye’nin dörtbir yanına çil çil altınlar gibi saçtığı hayratlarıyla tarihe malolmuştur. Bu iyilik meleği muhtereme kadın, yaptığı hayırlara doyamadan, Alman seyyah Stephan Gerlach’a göre 25 Ocak 1578 tarihinde yeğeni (erkek kardeşinin oğlu) Üçüncü Murat’ın saltanatı yıllarında Hakk’ın rahmetine kavuşur ve babası Kanunî’nin Süleymaniye Camii’ndeki türbesinde, onun yanıbaşına gömülür.

Ola ki yolunuz Sinan`ın bu görkemli mabedinden geçerse, zinhar bu mübarek kadını anmadan ve ruhuna bir Fatiha okumadan geçmeyin sakın...

Kaynak: Genç Dergisi - İbrahim Refik


Yorumlar (0)
23°
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 05 Temmuz 2020
İmsak 05:46
Güneş 07:10
Öğle 13:18
İkindi 16:37
Akşam 19:16
Yatsı 20:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 29 58
3. Sivasspor 29 53
4. Galatasaray 29 52
5. Beşiktaş 29 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 29 35
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Malatyaspor 30 29
15. Çaykur Rizespor 29 29
16. Kayserispor 29 28
17. Konyaspor 29 27
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 31 57
2. Bursaspor 32 55
3. Adana Demirspor 31 54
4. Erzurum BB 31 53
5. Akhisar Bld.Spor 31 51
6. Fatih Karagümrük 31 50
7. Altay 31 50
8. Ümraniye 31 44
9. Keçiörengücü 31 44
10. Giresunspor 31 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. Balıkesirspor 31 35
13. İstanbulspor 31 34
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 31 30
16. Osmanlıspor 31 24
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 31 12
Takımlar O P
1. Liverpool 32 86
2. Man City 32 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 32 47
9. Tottenham 32 45
10. Burnley 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 32 42
13. Crystal Palace 33 42
14. Southampton 32 40
15. Brighton 33 36
16. West Ham 32 30
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 32 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 33 74
2. Barcelona 33 70
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 33 54
6. Getafe 33 52
7. Real Sociedad 33 50
8. Athletic Bilbao 33 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 33 44
12. Levante 33 42
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 33 25
20. Espanyol 33 24
izmir escort escort izmir izmir escort escort antalya porno izle türk porno