İsmet İnönü'den Atatürk'e özür mektubu

‘Lozan’dan Cumhuriyet’e İsmet İnönü Sergisi’nde İsmet İnönü’nün Lozan’da bulunduğu sırada Atatürk’e yazdığı mektuplar yer alıyor.

Tarih 16.03.2016, 20:53 16.03.2016, 03:38 Sena Turhan
İsmet İnönü'den Atatürk'e özür mektubu

 İçerik bakımından Cumhuriyet tarihinin en önemli sergisi kabul edilen ve Ankara’dan sonra İstanbul’a gelen Lozan’dan Cumhuriyet’e İsmet İnönü Sergisi” tarihe ışık tutuyor.

İnönü Vakfı tarafından Lozan Antlaşması’nın 90. yılı nedeniyle düzenlenen, küratörlüğünü Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Zafer Toprak üstlendiği sergide İnönü ailesinin ilk kez yayınlanan aile fotoğrafları görülebilir. Sergi, 11 Ekim tarihine kadar Teşvikiye’deki FMV Işık Okulları Sergi Salonu’nda ziyarete açık olacak.
 
Dijital teknolojinin kullanıldığı serginin ziyaretçileri, dokunmatik ekranlar, video enstalasyonlar aracılığıyla interaktif olarak belge ve fotoğrafları izliyor. “Atatürk ve İnönü”, “Lozan Antlaşması”, “İnönü ve politika”, “İnönü Ailesi” olmak üzere 4 başlıktan oluşan sergide, çocuklar için hazırlanan “Zamanda Yolculuk” başlıklı üç bilgisayar oyunu ve 10 dakikalık bir çizgi film animasyonu yer alıyor. 
 
‘Böyle uzak hissetmemiştim’ 
 
Serginin küratörü Prof. Dr. Zafer Toprak, “Cumhuriyeti’in kuruluşunu anlatan en önemli sergi diyebilirim. Eserler ilk kez İnönü Vakfı arşivlerinden gün yüzüne çıkartıldı” diyor.
 
İsmet Paşa’nın Lozan görüşmelerinin gerçekleştiği 19 Aralık’ta Ankara’da bulunan Mustafa Kemal Paşa’ya gönderdiği duygu yüklü mektup da sergileniyor. Mektup özetle şöyle:
 
“Tahassürümüm (özlemimin) derecesini ifade edemem. Anadolu’da aylarca görüşmediğimiz zamanlar olmuştu. Ama kendimi bu kadar uzak ve istediğim zaman hemen sizi bulamaz görememiştim. İstediği zaman sizinle konuşmak ve buluşmak ihtimali bile bizi insanların en büyük kuvveti olduğunu bir daha tecrübe ediyorum.
‘Laubaliliğimi affet’ 
 
Bu mektubu yazıyorum ki saat sabahın dördü oluyor. En uzun çalışmak yorgunluğunda senin bir hatıranı anlatmak yeni bir hayat kudretinde tesiri yapıyor. Benim güzel Paşam bilemezsin bu anda ne kadar tahassür (özlem) ve teessürüm (üzüntüm) vardır. Bana ordudan malumat veriniz. Bir telgraf aldım. Sureti umumiyede (genel olarak) istirahat ve memnuniyetini ifade ediyordu. Bana büyük teselli oldu. Ne kadar tehacüm (saldırı) içinde bulunduğumu ve bundan ne kadar sıkıldığımı mükemmelen tasavvur (hayal) edersin. Fakat senin herhangi bir imzanın derece-i şifasını (iyileştirme derecesini) da bildiğin halde bundan niçin imsak ediyorsun (kaçıyorsun)? Mutmain olman (emin olman) için söyleyeyim ki iyi çalışıyoruz. Ben sana hiç bu kadar silik ve rabıtasız (dağınık) yazmamıştım. Tekrar edeyim ki tahassürümün (özlemimin) şiddetindendir. Neticeden memnun olacak mısın? Bahusus (özellikle) tekrar görüşebilecek miyim? Hayatımdan suret-i umumiyede (genel olarak) memnunum. Heyetimizde ahenk (uyum) ve intizam (düzen) vardır. Ciddiyetle çalışıyoruz. İş hakkında ne yazayım, raporumu okursun.
 
Benim güzel şefim, sevgili kumandanım. Seni ne vakit göreceğim? Gözlerinden öperim. Çok laubaliliğimi affet, çok tahassürüm (özledim). Kelimeler çok eksik ve içim hiç tatmin edilmemiştir (olmamıştır). İsmet.”
 
Hasta yatağından mektup
 
Sergide Atatürk’ün rahatsızlığı sırasında İsmet İnönü’ye iletmek üzere 25 Temmuz 1938’de Rıza Soyak’a yazdırdığı Lozan’ın yıldönümünü kutlama mektubu ile İsmet İnönü’nün Atatürk’e yazdığı 26 Temmuz 1938 tarihli cevap mektubu yer alıyor.
 
Atatürk’ün hasta yatağında yazdırdığı mektup “Bugün kendime gelince” cümlesiyle başlıyor ve şöyle devam ediyor: “Lozan günü idi; Kendimizi büyük takdirle, muhabbetle düşünüyorum. Tebrik ederim. O da ben de rahatsız, fena günler geçiriyoruz. O günü hatırlıyorum mukabeleye kalkışmasın, yorulmasın vedit arzetsin.”
 
İsmet İnönü’nün cevap mektubunun zarfında ise “Büyük Reis-i Cumhur Atatürk Yüce huzuruna” ifadesi yer alıyor. Mektup şöyle: “Büyük sevgili Atatürk Lozan günü vesilesi iltifatınızı söyletmek lütfunda bulundunuz. Kendi ızdırabınızı unutarak bana yeniden sağlık, bahtiyarlık verdiniz. Şükran ve minnetlerimi kabul buyurun (veli nimetim Atatürk) katıyyen eminim ki bu hastalık günlerini geçireceğiz. Siz, bütün afiyet ve neşenizle ve şerefle daha çok uzun seneler millet ve memleketi idare buyuracaksınız (derin tazimle ve dayanılmaz bir özleyişle ellerinizden öperim velinimetim.) “
 
LATİFE HANIM’IN İNÖNÜ’YE MEKTUBU: ‘Büyük saadetimiz başarınız olacak’
 
Sergide Atatürk’ün eşi Latife Hanım’ın “Latife Mustafa Kemal” imzasıyla 30 Mayıs 1923 tarihinde Lozan’da bulunan İsmet İnönü’ye gönderdiği mektup da yer alıyor. Mektup şöyle:
 
“Memleketi sükûn ve saadete isal (eriştirmek) için sarf ettiğiniz himmet (yardım) ve ecr (sevap) eylediğiniz mücadelenin kıymeti çok büyüktür. Sizi sıkan bazı ufak tefek muamelelere ehemmiyet vermeyecek kadar vus’at (güç) ve azamet-i ruha (yüce ruha) malik olduğunuzu bildiğimizden, fazla endişe etmiyoruz. Biz, tahmin buyuracağınız derecede çok ve boğucu meşagilin (meşgalenin) içindeyiz. Fakat Allah netayici müsbet (olumlu sonuçlar) ihsan ediyor. Ancak en büyük zafer ve saadetimiz sizin memleket için ihraz eyleyeceğiniz (kazanacağınız) parlak muvaffakiyet (başarı) olacaktır. Emniyetle buna intizardayız. İki günden beridir misafirimiz olan Fevzi Paşa Hazretleriyle birlikte hep fezailinizi (faziletlerinizi) tezkar etmekteyiz (anmaktayız). Bu sıkıntılı ayrılık günlerinin artık uzamayacağını düşünüyoruz. Tahassürle (Hasretle) sizi yad ederiz. Muhterem refikanız hanımefendinin muhabbet ve samimiyetle gözlerinden öperim. Efendim.”
 
Milliyet-Mert İnan


Yorumlar (0)
11
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 09 Mart 2021
İmsak 05:55
Güneş 07:19
Öğle 13:20
İkindi 16:34
Akşam 19:10
Yatsı 20:29
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 28 58
4. Trabzonspor 28 51
5. Alanyaspor 28 46
6. Hatayspor 28 46
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 28 39
10. Antalyaspor 28 36
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 27 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 28 30
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 28 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Adanaspor 25 27
14. Menemenspor 25 27
15. Balıkesirspor 25 26
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 28 50
5. West Ham 27 48
6. Everton 27 46
7. Tottenham 27 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 27 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 26 42
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 26 22
20. Huesca 26 20