Omurilik Felcinde Temel Bakım ve Yapılması Gerekenler

Omurilik Felci olanlar ne yemeli, ne içmeli? Şişen el ve ayaklar, zayıf kemikler ve kırılmalar, sıcak havada serin, serin havada sıcak kalmak, sürekli baş ağrısı ve yüksek tansiyon ve felçli kısımları nasıl hareket ettirilir? Bu soruların cevaplarını burada bulabilirsiniz.

Sağlık 15.04.2020, 22:25 15.04.2020, 23:11 Emre
Omurilik Felcinde Temel Bakım ve Yapılması Gerekenler

NE YEMELİ, NE İÇMELİ?
Omurilik felçlisi kişiler idrar ve bağırsak fonksiyonlarını sağlıklı bir şekilde yürütmeleri için günde en az 3 litre sıvı içmeli ve sağlıklı beslenmelidirler.

Sağlıklı yemek:

  • Zengin çeşitte yemek yenmelidir
  • Lifli gıdalar yenmelidir
  • Bol meyve ve sebze yenmelidir
  • Çok fazla yağlı ve tatlı yiyecekler yenmemelidir- özellikle kişinin fazla kilo problemi varsa

Sebze, meyve, fasulye, pirinç gibi lifli gıdalar bağırsakların laksatife gerek olmadan sağlıklı bir şekilde boşalmasını sağlar.

Günde en az 3 litre su içmek mesaneyi temizler ve idrar yolu enfeksiyonlarını önler, ayrıca bağırsakların boşalmasını kolaylaştırır. Su temiz olmalıdır, eğer değilse en az 20 dakika kaynatılıp soğutulmalıdır. Su yerine çay, kahve, meyve suyu da içilebilir.

Süt, protein, vitamin ve mineral ihtiyacını karşılamada önemli bir yer tutar, fakat günde 600ml'den fazla süt içilmemelidir, çünkü bu miktardan fazla süt böbreklerde problem yaratabilir.
Çok fazla alkollü içecekler içmeyiniz, alkol mesaneyi boşaltma zamanlarının artmasına sebep olur ve fazla alkol “dehidrasyon” (su kaybı, ishal) sebep olur.

ŞİŞ EL VE AYAKLAR
Vücudun felçli bölgeleri şişebilir, bunun sebebi bu bölgelerde kan dolaşımının yetersiz olmasıdır. Şişmeyi engellemek gerekir, çünkü şişme el ve ayaklarda deformasyona sebep olabilir.

Şişmeyi önlemek ve tedavi etmek:

  • Tekerlekli sandalyede veya yatakta, ellerinizi, dirseklerden yukarıda olacak şekilde yastık üzerine koyunuz ve dinlendiriniz.
  • Gerekirse el koruyucu eldiven giyiniz.
  • Şişen ellerin ya da ayakların eklem yerlerine yumuşak bir şekilde masaj yapınız
  • Yatağın ayakucunu biraz yükselterek şiş ayakları dizlerden yukarıda olacak şekilde dinlendiriniz.
  •  Mümkün olduğu kadar çok hareket ediniz.

Damar Trombozu (DVT)
Eğer yukarıdakileri yaptıktan sonra dahi şişlik geçmiyorsa, ciddi bir sorun var demektir, damar trombozu oluşmuş olabilir. Doktor çağırılmalı ve doktorun talimatıyla hareket edilmelidir.

ZAYIF KEMIKLER VE KIRILMA
Omurilik zedelenmesi sonucu bacak kemikleri zayıflamaya başlar çünkü kullanılmamaktadırlar. Kemikler zayıfladıkça kırılma ya da incinme riski artar, bu tekerlekli sandalyeye otururken ve ya kalkarken ya da başka biri tarafından yanlış şekilde kaldırılırken meydana gelebilir. Kırılma belirtileri şişme, aşırı terleme ve ya dysreflexia belirtileri olabilir.
Eğer bacak kırılmışsa, doktor tarafından alçıya alınır, alçı ne çok sıkı ne de çok gevşek olmamalıdır. Alçıda kalınan süre içinde de bası yaralarının oluşumunu engellemek için sık sık pozisyon değiştirilmelidir.

AĞRI
Omurilik zedelenmesiyle birlikte kişinin o anda ve daha sonraki birkaç hafta içerisinde ağrıları olması normaldir. Bu ağrının sebebi yırtılan lifler, kırılan kemikler ve tahriş olan sırt kaslarıdır. Bazen ağrının tam olarak sebebini bulmak zor olabilir. Bazen tam dik olmayan belkemiği ya da sıkışan bir sinir olabilir. Bu durumda doktora ve ya terapiste gidilmelidir.

Uzun süreli ağrıyı önlemek için:

  • Kırılmalar önlenmelidir
  • Kasılmalar kontrol edilmelidir
  • Kişi doğru pozisyonda oturmalı ve ya yatmalıdır.
  • Bası yaraları önlenmelidir.
  • İdrar ve bağırsak boşaltımları düzenli olmalıdır.

SICAK HAVADA SERİN, SOĞUK HAVADA SICAK KALMAK
Normal vücut, sıcak havada serin kalmak için terler, soğuk havada sıcak kalmak için titrer. Omurilik felçlisi kişilerde ise felçli bölgeler terleyemez ve titreyemez.

Sıcak Hava
Sıcak havada felçli bölgeler de ısınır ve bu sebeple de su kaybeder, bu da mesane problemlerine, yüksek ateşe, sıcak çarpmasına sebep olabilir. Felçli bölgelerin aşırı ısınmasını önlemek için kişi sıcak havada mutlaka gölgede kalmalıdır, bir şapka giymeli, serin tutacak kıyafetler giymeli, güneşte yanmaktan kaçınmalı ve bol su içmelidir. Vücudu üzerine su serpmek ve ya vantilatör kullanmak vücudu serin tutacaktır.

Soğuk Hava
Soğuk havada felçli bölgeler soğur ve kişi nefes almakta güçlük çekebilir ya da nezle olabilir.
Soğuk havada sıcak tutacak kıyafetler giyilmeli ve dışarıda fazla kalınmamalıdır.

SÜREKLİ BAŞ AĞRISI VE YÜKSEK TANSİYON
High Paraplegia (kısmi felç) ve ya Tetraplegia (tamamen felç) olan insanlar yüksek tansiyon ile birlikte sürekli bir baş ağrısı şikâyetleri olabilir. Aşırı terleyebilir, üşüyebilir, yüzleri şişebilir, kalp atışları yavaşlayabilir, sürekli endişeli ve sinirli olabilirler. Bu hastalığa “ dysreflexia ” denir.
Bu acil bir vakadır ve bu durum hemen ortadan kaldırılmalıdır.

Dysreflexia hastalığının sebebi nedir?
Dysereflexia,'ya vücudun felçli kısımlarında hissedilmeyen ağrılar sebep olur. Muhtemelen bu ağrılar hastalık ortaya çıkmadan çok uzun bir süre önce başlamıştır. Sürekli bir baş ağrısı ve yüksek tansiyon ile kendini belli eder, bu vücudun hissedilmeyen ağrılara karşı ortaya koyduğu bir reaksiyondur. Felçli kısımlardaki bu ağrıların en büyük sebepleri ise; sürekli dolu bir idrar torbası, idrar yolu iltihabı ve ya kabızlıktır. Bu ağrıların sebebi böbrek ve ya mesane taşları, bası yaraları, ayak tırnağı çekilmesi, kadınların ay hali, hamilelik ve ya doğum olabilir.

Dysreflexia nasıl tedavi edilir?
Yüksek tansiyon iki şekilde düşürülebilir:

  • Eğer yatakta ise kişiyi oturtarak
  •  Giysilerini açarak, bollaştırarak
  • Karnın alt bölgesine dokunarak idrara torbasının dolu olup olmadığını kontrol ediniz;
  • Eğer idrar torbası dolu ise sonda aracılığı ile idrarı boşaltınız
  • Sonda torbası dolu ise boşaltınız
  • Eğer idrar yolu enfeksiyonu varsa hemen doktora götürülmeli
  • Kabız olup olmadığını kontrol ediniz, kabızlık durumunda laksatif aracılığıyla bağırsakları boşaltınız
  • Eğer bası yaraları oluşma halindeyse, hemen pozisyonu değiştiriniz
  • Bayanlar ay halinde, hamile ya da doğurma durumunda ise hemen doktora götürülmelidir.

BAĞIMSIZ HAREKETİ TEŞVİK

Felçli kısımlar nasıl hareket ettirilir?
Felçli kısımların her gün hareket ettirilmesi önemlidir. Bu kasılmaları ve şişmeyi önler, kan dolaşımını hızlandırır. Eğer kişi felçli kısımlarını kendisi hareket ettiremiyorsa o zaman bunu başka birisi yapmalıdır.

  • Felçli kısımların hareket ettirilmesine kazadan hemen sonra, hasta yatakta olsa bile başlanmalıdır.
  • Felçli kısımlar her gün en az 1 defa hareket ettirilmelidirler.
  • Felçli kısımların hareket ettirilmesi yavaş ve yumuşak bir şekilde yapılmalıdır.
  • Her hareket 5-10 kez tekrarlanmalıdır.
  • Her hareket yavaş ve ritmik bir şekilde yapılmalıdır.
  • Eğer hareket ettirilen kısım kasılma sonucu sertleşmişse bu kısım daha fazla hareket ettirilmelidir.
  • Hareket sırasında herhangi bir kısmın çok sert olduğu hissedilirse, bu kısım 10 saniye süresince gerilmelidir.

Felçli kısımları hareket ettirmede önce bu kısımlarda DVT( Damar Trombozu) olmadığından emin olunmalıdır.
Omurilik zedelenmesiyle beraber vücudun felçli bölgelerinde kan dolaşımı yavaşlar. Bu da kanın orada birikmesine sebep olur. Bu birikintiler bir kan damarını tıkayabilir. Genelde omurilik zedelenmesinden hemen sonra bacaklarda meydana gelir. DTV’nin belirtisi bacaklarda, dokununca çok sıcak olduğu hissedilen şişliklerdir.

Eğer kişinin DTV sorunu var ise, felçli kısımları hareket ettirmeyiniz. Bu durumda hasta doktor kontrolünde bulunmalı ve doktor izin verene kadar hareket ettirilmemelidir.



Yorumlar (1)
Canan Gültekin 2 yıl önce
Omurilik felci olan, Emrah Baki Başoğlu'nun "Omurilik Felcinin Bana Öğrettikleri" başlıklı videosunu mutlaka izlemenizi tavsiye ederim: https://youtu.be/FjzOhTK7waQ
20
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 21 Mayıs 2022
İmsak 03:45
Güneş 05:34
Öğle 13:06
İkindi 17:02
Akşam 20:27
Yatsı 22:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Antalyaspor 38 59
7. Beşiktaş 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Galatasaray 38 52
11. Sivasspor 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 35 48
13. Gençlerbirliği 35 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31