Omurilik Felcinde Temel Bakım ve Yapılması Gerekenler

Omurilik Felci olanlar ne yemeli, ne içmeli? Şişen el ve ayaklar, zayıf kemikler ve kırılmalar, sıcak havada serin, serin havada sıcak kalmak, sürekli baş ağrısı ve yüksek tansiyon ve felçli kısımları nasıl hareket ettirilir? Bu soruların cevaplarını burada bulabilirsiniz.

Sağlık 15.04.2020, 22:25 15.04.2020, 23:11
Omurilik Felcinde Temel Bakım ve Yapılması Gerekenler

NE YEMELİ, NE İÇMELİ?
Omurilik felçlisi kişiler idrar ve bağırsak fonksiyonlarını sağlıklı bir şekilde yürütmeleri için günde en az 3 litre sıvı içmeli ve sağlıklı beslenmelidirler.

Sağlıklı yemek:

  • Zengin çeşitte yemek yenmelidir
  • Lifli gıdalar yenmelidir
  • Bol meyve ve sebze yenmelidir
  • Çok fazla yağlı ve tatlı yiyecekler yenmemelidir- özellikle kişinin fazla kilo problemi varsa

Sebze, meyve, fasulye, pirinç gibi lifli gıdalar bağırsakların laksatife gerek olmadan sağlıklı bir şekilde boşalmasını sağlar.

Günde en az 3 litre su içmek mesaneyi temizler ve idrar yolu enfeksiyonlarını önler, ayrıca bağırsakların boşalmasını kolaylaştırır. Su temiz olmalıdır, eğer değilse en az 20 dakika kaynatılıp soğutulmalıdır. Su yerine çay, kahve, meyve suyu da içilebilir.

Süt, protein, vitamin ve mineral ihtiyacını karşılamada önemli bir yer tutar, fakat günde 600ml'den fazla süt içilmemelidir, çünkü bu miktardan fazla süt böbreklerde problem yaratabilir.
Çok fazla alkollü içecekler içmeyiniz, alkol mesaneyi boşaltma zamanlarının artmasına sebep olur ve fazla alkol “dehidrasyon” (su kaybı, ishal) sebep olur.

ŞİŞ EL VE AYAKLAR
Vücudun felçli bölgeleri şişebilir, bunun sebebi bu bölgelerde kan dolaşımının yetersiz olmasıdır. Şişmeyi engellemek gerekir, çünkü şişme el ve ayaklarda deformasyona sebep olabilir.

Şişmeyi önlemek ve tedavi etmek:

  • Tekerlekli sandalyede veya yatakta, ellerinizi, dirseklerden yukarıda olacak şekilde yastık üzerine koyunuz ve dinlendiriniz.
  • Gerekirse el koruyucu eldiven giyiniz.
  • Şişen ellerin ya da ayakların eklem yerlerine yumuşak bir şekilde masaj yapınız
  • Yatağın ayakucunu biraz yükselterek şiş ayakları dizlerden yukarıda olacak şekilde dinlendiriniz.
  •  Mümkün olduğu kadar çok hareket ediniz.

Damar Trombozu (DVT)
Eğer yukarıdakileri yaptıktan sonra dahi şişlik geçmiyorsa, ciddi bir sorun var demektir, damar trombozu oluşmuş olabilir. Doktor çağırılmalı ve doktorun talimatıyla hareket edilmelidir.

ZAYIF KEMIKLER VE KIRILMA
Omurilik zedelenmesi sonucu bacak kemikleri zayıflamaya başlar çünkü kullanılmamaktadırlar. Kemikler zayıfladıkça kırılma ya da incinme riski artar, bu tekerlekli sandalyeye otururken ve ya kalkarken ya da başka biri tarafından yanlış şekilde kaldırılırken meydana gelebilir. Kırılma belirtileri şişme, aşırı terleme ve ya dysreflexia belirtileri olabilir.
Eğer bacak kırılmışsa, doktor tarafından alçıya alınır, alçı ne çok sıkı ne de çok gevşek olmamalıdır. Alçıda kalınan süre içinde de bası yaralarının oluşumunu engellemek için sık sık pozisyon değiştirilmelidir.

AĞRI
Omurilik zedelenmesiyle birlikte kişinin o anda ve daha sonraki birkaç hafta içerisinde ağrıları olması normaldir. Bu ağrının sebebi yırtılan lifler, kırılan kemikler ve tahriş olan sırt kaslarıdır. Bazen ağrının tam olarak sebebini bulmak zor olabilir. Bazen tam dik olmayan belkemiği ya da sıkışan bir sinir olabilir. Bu durumda doktora ve ya terapiste gidilmelidir.

Uzun süreli ağrıyı önlemek için:

  • Kırılmalar önlenmelidir
  • Kasılmalar kontrol edilmelidir
  • Kişi doğru pozisyonda oturmalı ve ya yatmalıdır.
  • Bası yaraları önlenmelidir.
  • İdrar ve bağırsak boşaltımları düzenli olmalıdır.

SICAK HAVADA SERİN, SOĞUK HAVADA SICAK KALMAK
Normal vücut, sıcak havada serin kalmak için terler, soğuk havada sıcak kalmak için titrer. Omurilik felçlisi kişilerde ise felçli bölgeler terleyemez ve titreyemez.

Sıcak Hava
Sıcak havada felçli bölgeler de ısınır ve bu sebeple de su kaybeder, bu da mesane problemlerine, yüksek ateşe, sıcak çarpmasına sebep olabilir. Felçli bölgelerin aşırı ısınmasını önlemek için kişi sıcak havada mutlaka gölgede kalmalıdır, bir şapka giymeli, serin tutacak kıyafetler giymeli, güneşte yanmaktan kaçınmalı ve bol su içmelidir. Vücudu üzerine su serpmek ve ya vantilatör kullanmak vücudu serin tutacaktır.

Soğuk Hava
Soğuk havada felçli bölgeler soğur ve kişi nefes almakta güçlük çekebilir ya da nezle olabilir.
Soğuk havada sıcak tutacak kıyafetler giyilmeli ve dışarıda fazla kalınmamalıdır.

SÜREKLİ BAŞ AĞRISI VE YÜKSEK TANSİYON
High Paraplegia (kısmi felç) ve ya Tetraplegia (tamamen felç) olan insanlar yüksek tansiyon ile birlikte sürekli bir baş ağrısı şikâyetleri olabilir. Aşırı terleyebilir, üşüyebilir, yüzleri şişebilir, kalp atışları yavaşlayabilir, sürekli endişeli ve sinirli olabilirler. Bu hastalığa “ dysreflexia ” denir.
Bu acil bir vakadır ve bu durum hemen ortadan kaldırılmalıdır.

Dysreflexia hastalığının sebebi nedir?
Dysereflexia,'ya vücudun felçli kısımlarında hissedilmeyen ağrılar sebep olur. Muhtemelen bu ağrılar hastalık ortaya çıkmadan çok uzun bir süre önce başlamıştır. Sürekli bir baş ağrısı ve yüksek tansiyon ile kendini belli eder, bu vücudun hissedilmeyen ağrılara karşı ortaya koyduğu bir reaksiyondur. Felçli kısımlardaki bu ağrıların en büyük sebepleri ise; sürekli dolu bir idrar torbası, idrar yolu iltihabı ve ya kabızlıktır. Bu ağrıların sebebi böbrek ve ya mesane taşları, bası yaraları, ayak tırnağı çekilmesi, kadınların ay hali, hamilelik ve ya doğum olabilir.

Dysreflexia nasıl tedavi edilir?
Yüksek tansiyon iki şekilde düşürülebilir:

  • Eğer yatakta ise kişiyi oturtarak
  •  Giysilerini açarak, bollaştırarak
  • Karnın alt bölgesine dokunarak idrara torbasının dolu olup olmadığını kontrol ediniz;
  • Eğer idrar torbası dolu ise sonda aracılığı ile idrarı boşaltınız
  • Sonda torbası dolu ise boşaltınız
  • Eğer idrar yolu enfeksiyonu varsa hemen doktora götürülmeli
  • Kabız olup olmadığını kontrol ediniz, kabızlık durumunda laksatif aracılığıyla bağırsakları boşaltınız
  • Eğer bası yaraları oluşma halindeyse, hemen pozisyonu değiştiriniz
  • Bayanlar ay halinde, hamile ya da doğurma durumunda ise hemen doktora götürülmelidir.

BAĞIMSIZ HAREKETİ TEŞVİK

Felçli kısımlar nasıl hareket ettirilir?
Felçli kısımların her gün hareket ettirilmesi önemlidir. Bu kasılmaları ve şişmeyi önler, kan dolaşımını hızlandırır. Eğer kişi felçli kısımlarını kendisi hareket ettiremiyorsa o zaman bunu başka birisi yapmalıdır.

  • Felçli kısımların hareket ettirilmesine kazadan hemen sonra, hasta yatakta olsa bile başlanmalıdır.
  • Felçli kısımlar her gün en az 1 defa hareket ettirilmelidirler.
  • Felçli kısımların hareket ettirilmesi yavaş ve yumuşak bir şekilde yapılmalıdır.
  • Her hareket 5-10 kez tekrarlanmalıdır.
  • Her hareket yavaş ve ritmik bir şekilde yapılmalıdır.
  • Eğer hareket ettirilen kısım kasılma sonucu sertleşmişse bu kısım daha fazla hareket ettirilmelidir.
  • Hareket sırasında herhangi bir kısmın çok sert olduğu hissedilirse, bu kısım 10 saniye süresince gerilmelidir.

Felçli kısımları hareket ettirmede önce bu kısımlarda DVT( Damar Trombozu) olmadığından emin olunmalıdır.
Omurilik zedelenmesiyle beraber vücudun felçli bölgelerinde kan dolaşımı yavaşlar. Bu da kanın orada birikmesine sebep olur. Bu birikintiler bir kan damarını tıkayabilir. Genelde omurilik zedelenmesinden hemen sonra bacaklarda meydana gelir. DTV’nin belirtisi bacaklarda, dokununca çok sıcak olduğu hissedilen şişliklerdir.

Eğer kişinin DTV sorunu var ise, felçli kısımları hareket ettirmeyiniz. Bu durumda hasta doktor kontrolünde bulunmalı ve doktor izin verene kadar hareket ettirilmemelidir.



Yorumlar (1)
Canan Gültekin 10 ay önce
Omurilik felci olan, Emrah Baki Başoğlu'nun "Omurilik Felcinin Bana Öğrettikleri" başlıklı videosunu mutlaka izlemenizi tavsiye ederim: https://youtu.be/FjzOhTK7waQ
12°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 23 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:53
Akşam 18:16
Yatsı 19:40
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 20 34
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 20 13