Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu 'DEHB' Tedavisi

Dikkat eksikliği hiperaktivite (DEHB), kişinin yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayan aşırı hareketlilik, ataklık, istekleri erteleyememe (impulsivite) ve dikkat süresinin kalıcı ve sürekli olarak kısalığı ile kendini gösteren ve erken çocukluk dönemlerinde başlayarak yaşam boyu devam edebilen bir bozukluktur.

Sağlık 19.12.2016, 21:38 19.12.2016, 22:11 Yılmaz BERKE
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu 'DEHB' Tedavisi

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), erken tanı konulduğu ve uygun tedavi ve eğitim olanaklarının sağlandığı durumlarda bireyler gerek eğitim gerekse sosyal yaşamlarında başarılı olabilmektedir.

Okul çağı çocukların %5’de görülür. Bu demektir ki her sınıfta en az DEHB si olan 2-3 çocuk vardır. DEHB tanısı almış olan çocukların %80'i ergenlikte, %30-65'i erişkinlikte de bu belirtileri taşırlar. Bu nedenle DEHB çocukları olduğu kadar ergenleri ve erişkinleri de ilgilendiren bir sorundur. Erişkinler arasında %1-2 sıklıkta görülmektedir

Tanı için belirtilerin 7 yaşından önce başlaması, belirtilerin birden fazla ortamda (ev, okul..) görülmesi gereklidir.

Dikkat eksikliği hiperaktivite tanısı alan çocuklar üç gruba ayrılır. Bu tanı konulan çocukların bazılarında sadece dikkat eksikliği, bazılarında aşırı hareketlilik-dürtüsellik, bazılarında ise her iki sorun birlikte bulunur.

Dikkat eksikliği; dikkatin dış uyaranlarla kolay dağılabilmesi, dikkatini bir noktaya toplayabilmesinde güçlük, unutkanlık, kalemini defterini, eşyalarını sık kaybetme, sakarlık, düzensizlik, dağınıklık, sınavlarda işlem hatası, soruları eksik yanlış okuma, seçenekleri yanlış işaretleme, zor soruları yaparken basit sorularda hata yapma, sınavların sonuna doğru performansında düşme gibi bulgular verebilir. Dikkat eksikliğinde sorun dikkatin az olması değil, kolay dağılabilmesidir, özellikle sınıf gibi kalabalık ortamlarda kolay dağılabilir. Dikkat eksikliği olan kişiler normal bireylere göre ilgilerini normal bireylere göre daha hızlı bir şekilde kaybeder, çabuk sıkılır ve hemen daha ilgi çekici bir şeyin arayışı içindedir. Sizinle konuşurken bir yandan saçınızı, odanızdaki eşyaları vb. incelerler, bu nedenle yanlışlıkla ‘’çok dikkatli’’ olarak nitelendirilebilir. Aynı anda pek çok şeyle ilgilenme tek bir şeye konsantre olmayı güçleştirir. Ancak fazlaca ilgilerini çeken bir şeyle uğraşırken ( televizyon seyretme, bilgisayar oynama gibi ) dikkatlerini uzun süre sürdürebilirler, hatta saatlerini geçirebilirler. Annebabalar ‘‘sanki hep aklı başka yerde, çok sık eşya kaybediyor, sınıfta dersi dinlemiyor sürekli etrafıyla ilgileniyor, bilgisayarın başında saatlerce oturuyor ama ödevin başında en çok 10 dk geçirebiliyor’ diye yakınır.

Hiperaktivite tanısı için çocuğun hareketliliğinin kendi yaşıt grubuna göre belirgin düzeyde fazla olması, ayrıca bu hareketliliğin çocuğun oyun, anaokulu, okul gibi günlük işlerde çocuk, aile ve öğretmenler için sorun oluşturması gereklidir. Uzun süre yerinde oturamaz, eli ayağı kıpır kıpıdır, çok konuşurlar. Hiperaktivite okul öncesi dönem ilkokul döneminde çok sorun yaratırken yaş ilerledikçe hiperaktivite bulguları azalabilir.

Dürtüsellik; acelecilik, sabırsızlık isteklerini erteleyememe, başkalarının sözünü kesme, sırasını beklemekte güçlük gibi sorunlar olduğunda düşünülür. Bir şey yapmadan önce sonucunu düşünmezler, akıllarına geleni hemen yaparlar.

DEHB okul öncesi belirtileri nelerdir? Huzursuz, devamlı atlayan zıplayan, sırasın bekleyemeyen oyundan oyuna atlayan sabırsız, kuralara uymayan, sık kaza geçiren, oyuncaklarını çabuk bozan, her tarafı karıştıran çocuklar olarak nitelendirilirler.

DEHB ergenlikte belirtileri devam eder mi? Tanı alan çocuklarda %60-%70 ergenlikte de belirtiler devam eder. Bazen zeki, sadece dikkat eksikliği olup hiperaktivitesi olmayan ergenlerde okul dersleri o döneme kadar bozulmuyor, lise dönemi gibi daha fazla çalışması dikkatini vermesi gereken dönemde okul başarısı giderek düşüyor ve ancak o zaman bir doktora başvurup tanı alabiliyorlar. Çocukluktan ergenliğe geçişle yaş büyüdükçe aşırı hareketlilik, koşuşturup durma azalıyor bu huzursuzluk yerinde uzun süre oturamama, el ayak oynatma şekline dönüşüyor. Diğer ergenlere göre ergenlik dönemini daha zor geçiriyor, ani tepkiler verme, kolay öfkelenme, dikkat dağınıklığı, okul başarısında ciddi düşüşler görülebiliyor.

DEHB olan kişilerin olumlu özelikleri var mı? Enerjik , yaratıcı, sıcak kanlı, cana yakın, kolay ilişki kurabilen, espirili, insanlara kolaylıkla güvenebilen(bazen gerekenden fazla) kişilerdir.

DEHB tanı nasıl konulur? Tedavisi nasıldır?
Tanı koydurucu spesifik bir test yoktur. Çocukla görüşme, okul öğretmen, anne baba gibi olabildiğince fazla kaynaktan bilgi alma, bazı test ve ölçeklerin doldurulması tanı koymada yardımcıdır, ancak kesin tanı ancak çocuk ve ergen psikiyatrisinin klinik gözlemi ile konur. Tedavi okul aile çocuk ve çocuk psikiyatristinin işbirliği ve ortak çalışması, gerekli olan ilaçların kullanılması ile gerçekleşir

DEHB tedavisinde kulanılan ilaçlar bağımlılık yapar mı? 30 yıllık izlem çalışmalarında DEHB tedavisi görenlerin tedavi olmayanlara göre madde kötü kullanım riski daha düşük ve toplumsal ortalama ile eşit bulunmuştur.

DEHB’ si olan çocuk ve gençler için Türkiye’de sağlanan yasal haklar nelerdir?
DEHB tanısı almış olan gençler SBS , LGS sınavlarında ayrı bir salonda, tek başlarına ve konu hakkında bilgilendirilmiş gözetmenler eşliğinde girmektedir. Bu hakkın tanınabilmesi için, öğrencinin durumunu bildiren bir heyet raporunun alınması, sınava başvuru belgelerine bunun eklenmesi gereklidir.

SBS( seviye belirleme sınavı)’ da tek kişilik salonlarda sınava alınabildikleri gibi yılsonu başarı puanlarının hesaplanmasında kendi grupları içinde, diğer öğrencilerden ayrı olarak yapılır. Bu göz önüne alınmadan SBS puanının hesaplandığını düşünen veliler milli eğitim bakanlığına dilekçe ile başvurduklarında puanlama hatası yapılan çocuklarının SBS puanlarında artış olmuştur.

31/05/ 2006 tarih ve 26184 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren kanuna göre Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, bireysel ve gelişim özellikleri dikkate alınarak, sınavlarda gerekli önlemler alınır ve düzenlemeler yapılır. Hiperaktivite ve dikkat yetersizliği olan öğrencilerin bu özellikleri göz önüne alınarak, kısa yanıtlı ve az sorulu yazılı sınavlar, ödevler ve projelerle değerlendirilirler.”

Bazı okullar çocuğunun kaydını yinelemek istenmektedir.

“ Anayasamızın 42. maddesinde kimsenin eğitim ve öğretim hakkından yoksun bırakılamayacağı ve bu hakkın kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.” Ayrıca mili eğitim bakanlığının özel eğitim yönetmeliğine göre akranları ile birlikte eğitimlerine öncelik verilir denmektedir. Kanuni olarak okulların kayıt yenilememe gibi bir hakları yoktur.

DEHB’ nun erken tanılanması, uygun tedavi ve eğitim olanaklarının sağlanması, karşılaşılan sorunlara ortak çözümler bulunması kanuni haklarının bilinmesi önemlidir.



Yorumlar (0)
23
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 27 Temmuz 2021
İmsak 03:59
Güneş 05:47
Öğle 13:16
İkindi 17:12
Akşam 20:34
Yatsı 22:14
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30