Çölyak Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak hastalığı, ince bağırsağın gluten nedeniyle zarar görmesi sonucu oluşan iltihabi bir bağışıklık hastalığıdır. Çölyak hastalarının glutenli gıdalar tüketmemesi gerekir, aksi halde bağışıklık sistemi ince bağırsağa zarar verir. Gluten, buğday, çavdar ve arpada bulunan bir proteindir. Çölyak hastalığı her insanı farklı şekilde etkiler. Hastalar glutenden uzak durduğunda ciddi oranda düzelme yaşarlar.

Sağlık 07.04.2020, 14:55 08.04.2020, 16:29
Çölyak Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak hastalığı, ince bağırsakta hasara neden olan bir sindirim sorunudur. Glütensiz diyetin alternatifi olarak uygulanabilecek herhangi bir tedavisi yoktur.

Çölyak Hastalığı Belirtileri

1) Sindirim Sorunları

Çölyak hastalığı sindirim ile ilgili belirtilere neden olur. Bu belirtiler çocuklarda daha şiddetli olarak görülür, bazıları şunlardır:

  • Şişkinlik
  • Kronik ishal
  • Kabızlık
  • Gaz birikmesi
  • Bulantı, kusma
  • Mide ağrısı, mide ekşimesi
  • Soluk renkli, kötü kokulu veya yağlı dışkı

2) Çocuklarda Görülen Belirtiler

Sağlıklı sindirim ve bağırsaklardaki gıda emilimi çocuklarda daha büyük önem taşır. Çünkü gelişimleri buna bağlıdır.

Çölyak hastalığı çocuklarda aşağıdaki belirtilere neden olabilir:

  • Diş minesinde hasar
  • Ergenliğin gecikmesi
  • Bebeklerde gelişim geriliği
  • Ruh halinde görülen ani değişimler, sinirlilik veya sabırsızlık
  • Büyüme geriliği, boy kısalığı, kilo kaybı

3) Yetişkinlerde Görülen Belirtiler

Yetişkinlerde sindirim problemleri daha nadir görülür. Kontrol altında tutulmayan Çölyak hastalığı aşağıdaki belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilir:

  • Kansızlık (anemi), demir eksikliği
  • Kızıl, pürüzsüz ve parlak bir dil
  • Depresyon, kaygı bozuklukları, tükenmişlik hissi
  • Baş ağrıları
  • Kısırlık, tekrarlayan düşükler
  • Aft veya ağız kuruluğu gibi ağız problemleri
  • El veya ayaklarda karıncalanma, uyuşma
  • Uzun süren yorgunluklar
  • Ciltte kaşıntı ve döküntüler
  • Kaslarda güçsüzlük
  • Kırılgan, zayıf kemikler
  • Mide ülseri
  • Bağırsak tıkanması

Çölyak Hastalığı Neden Olur?

Çölyak hastalığı kalıtsal bir sorundur. Anne ve babadan gelen hatalı genler, glüten proteini tüketildiği zaman çölyak hastalığının ortaya çıkmasına neden oluyor. Ancak hastalık genlerinin baskın hale geçmesi için tetikleyici etkenler gerekmektedir. Yani;

Çölyak hastalığına yol açan genler + tetikleyici etkenler + glüten proteininin tüketimi = Çölyak hastalığı

  • Bu üç etkenden bir olmazsa Çölyak hastalığı ortaya çıkmaz.

Tetikleyici etkenlerden bazılarının şunlar olabileceği üzerinde duruluyor:

  • Hastalık geçirmek
  • Bebeklerin anne sütünü yeterince içmemesi
  • Hamilelik, doğum
  • Virüs kaynaklı iltihaplar
  • Sigara, aşırı alkol
  • Gıdalardaki katkı maddeleri
  • Ameliyat olmak
  • Şiddetli duygu durumları, stres
  • Menopoza girmek
  • Antibiyotik kullanımı
  • Sivilce tedavisinde kullanılan izotretinoin etken maddeli ilaçlar
  • Ibuprofen gibi NSAID ilaçların uzun dönemli kullanımları

Bu etkenlerden birçoğu vücudun bağışıklık sisteminin uyarılmasına ve harekete geçmesine neden oluyor. Bu tepki, o ana kadar glüteni tolere eden vücudun artık idare etmemesine ve glütene tepki vererek Çölyak hastalığının ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

Çölyak Hastalığı Tedavisi

1) Glütensiz Diyet

Çölyak hastalığının birincil ve vazgeçilmez tedavisi glütensiz bir diyettir. Glüten arpa, buğday ve çavdarda bulunan bir proteindir. Glütensiz bir diyet uygulayan kişilerde Çölyak hastalığının belirtileri çok hızlı şekilde ortadan kaybolmaya başlar.

Aşağıdaki gıdalar glüten içerdiği için tüketilmemelidir:

  • Çoğu hamur işi gıda (Çölyak hastalarına özel hazırlanmamış ekmek, kek, hazır gıda ve pizza tüketilmemelidir)
  • Pane harçları, çikolatalar, bulgur, irmik, makarna ve bazı sakızlar
  • Bira ve malt içeceği (bazı biralar glütensizdir)
  • Buğday, arpa veya çavdar ununa bulanmış tüm balık-et-sebzeler, soslar
  • Yulaf, soya sosu ve işlenmiş peynirde glüten olabilir.

Not: Çölyak hastalığı ilk ortaya çıktığı zaman laktoz intoleransının da baş göstermesi olasıdır. Dolayısıyla başlangıçta glütenle birlikte süt ve süt ürünleri de tüketilmemelidir. Zamanla süt ve süt ürünleri yavaş yavaş diyete sokulsa bile, glütensiz diyet ömür boyu uygulanmalıdır.

2) Güvenilir Gıdalar

  • Karabuğday glüten içermez. Karabuğday unundan hazırlanan ekmekler ve hamur işleri tüketilebilir.
  • Meyve ve sebzeler tüketilebilir.
  • Et, tavuk, balık, kuruyemiş ve fasulye gibi gıdalarda glüten bulunmaz.
  • Pirinç ve mısır tüketilebilir.

3) Dikkat Edilmesi Gereken Konular

Glüten az miktarda olsa dahi Çölyak hastalığını tetikleyebilir. Bir ton gıdaya karışmış iki kaşık glüten bile tehlikelidir. Dolayısıyla Çölyak hastasının çatalı, kaşığı ayrı olmalı; yemekleri ayrı kapta pişmelidir.

Ayrıca;

  • Şampuan, dudak kremi, diş macunu gibi kozmetik ürünlerde glüten bulunabilir.
  • Oyun hamurlarında glüten bulunabilir.
  • Vitamin, mineral takviyeleri ve bitkisel çözümleri kullanmadan önce eczacınıza danışmalısınız.
  • Bebeğinizi Çölyak hastalığından korumak için en az 4-5 ay boyunca sadece anne sütü ile beslemelisiniz. Anne sütünün Çölyak hastalığına karşı ömür boyu bağışıklık sağlaması mümkündür.
  • Bazı ilaçlarda glüten vardır. Eczacınıza danışmalı, kullanacağınız ilacın prospektüsünü okumalısınız.
  • Uzun süredir Çölyak hastası olan kişiler düzenli olarak kan testleri yaptırmalıdır. Eksilen vitamin ve minerallerin takviye edilmesi gerekebilir.


Yorumlar (0)
15
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 22 Nisan 2021
İmsak 04:33
Güneş 06:08
Öğle 13:08
İkindi 16:54
Akşam 19:58
Yatsı 21:26
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 34 66
4. Trabzonspor 35 60
5. Alanyaspor 35 55
6. Hatayspor 34 53
7. Gaziantep FK 34 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 34 35
18. Erzurumspor 35 34
19. Başakşehir 33 33
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 33 77
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Tottenham 33 53
7. Liverpool 32 53
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 31 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 32 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Real Madrid 32 70
2. Atletico Madrid 31 70
3. Sevilla 32 67
4. Barcelona 30 65
5. Real Betis 32 49
6. Villarreal 32 49
7. Real Sociedad 31 47
8. Osasuna 32 40
9. Granada 30 39
10. Athletic Bilbao 31 38
11. Celta de Vigo 31 38
12. Levante 32 38
13. Cádiz 32 36
14. Valencia 32 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 32 30
17. Real Valladolid 31 28
18. Huesca 31 27
19. Elche 32 27
20. Eibar 31 23