Çölyak Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak hastalığı, ince bağırsağın gluten nedeniyle zarar görmesi sonucu oluşan iltihabi bir bağışıklık hastalığıdır. Çölyak hastalarının glutenli gıdalar tüketmemesi gerekir, aksi halde bağışıklık sistemi ince bağırsağa zarar verir. Gluten, buğday, çavdar ve arpada bulunan bir proteindir. Çölyak hastalığı her insanı farklı şekilde etkiler. Hastalar glutenden uzak durduğunda ciddi oranda düzelme yaşarlar.

Sağlık 07.04.2020, 14:55 08.04.2020, 16:29
Çölyak Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak hastalığı, ince bağırsakta hasara neden olan bir sindirim sorunudur. Glütensiz diyetin alternatifi olarak uygulanabilecek herhangi bir tedavisi yoktur.

Çölyak Hastalığı Belirtileri

1) Sindirim Sorunları

Çölyak hastalığı sindirim ile ilgili belirtilere neden olur. Bu belirtiler çocuklarda daha şiddetli olarak görülür, bazıları şunlardır:

  • Şişkinlik
  • Kronik ishal
  • Kabızlık
  • Gaz birikmesi
  • Bulantı, kusma
  • Mide ağrısı, mide ekşimesi
  • Soluk renkli, kötü kokulu veya yağlı dışkı

2) Çocuklarda Görülen Belirtiler

Sağlıklı sindirim ve bağırsaklardaki gıda emilimi çocuklarda daha büyük önem taşır. Çünkü gelişimleri buna bağlıdır.

Çölyak hastalığı çocuklarda aşağıdaki belirtilere neden olabilir:

  • Diş minesinde hasar
  • Ergenliğin gecikmesi
  • Bebeklerde gelişim geriliği
  • Ruh halinde görülen ani değişimler, sinirlilik veya sabırsızlık
  • Büyüme geriliği, boy kısalığı, kilo kaybı

3) Yetişkinlerde Görülen Belirtiler

Yetişkinlerde sindirim problemleri daha nadir görülür. Kontrol altında tutulmayan Çölyak hastalığı aşağıdaki belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilir:

  • Kansızlık (anemi), demir eksikliği
  • Kızıl, pürüzsüz ve parlak bir dil
  • Depresyon, kaygı bozuklukları, tükenmişlik hissi
  • Baş ağrıları
  • Kısırlık, tekrarlayan düşükler
  • Aft veya ağız kuruluğu gibi ağız problemleri
  • El veya ayaklarda karıncalanma, uyuşma
  • Uzun süren yorgunluklar
  • Ciltte kaşıntı ve döküntüler
  • Kaslarda güçsüzlük
  • Kırılgan, zayıf kemikler
  • Mide ülseri
  • Bağırsak tıkanması

Çölyak Hastalığı Neden Olur?

Çölyak hastalığı kalıtsal bir sorundur. Anne ve babadan gelen hatalı genler, glüten proteini tüketildiği zaman çölyak hastalığının ortaya çıkmasına neden oluyor. Ancak hastalık genlerinin baskın hale geçmesi için tetikleyici etkenler gerekmektedir. Yani;

Çölyak hastalığına yol açan genler + tetikleyici etkenler + glüten proteininin tüketimi = Çölyak hastalığı

  • Bu üç etkenden bir olmazsa Çölyak hastalığı ortaya çıkmaz.

Tetikleyici etkenlerden bazılarının şunlar olabileceği üzerinde duruluyor:

  • Hastalık geçirmek
  • Bebeklerin anne sütünü yeterince içmemesi
  • Hamilelik, doğum
  • Virüs kaynaklı iltihaplar
  • Sigara, aşırı alkol
  • Gıdalardaki katkı maddeleri
  • Ameliyat olmak
  • Şiddetli duygu durumları, stres
  • Menopoza girmek
  • Antibiyotik kullanımı
  • Sivilce tedavisinde kullanılan izotretinoin etken maddeli ilaçlar
  • Ibuprofen gibi NSAID ilaçların uzun dönemli kullanımları

Bu etkenlerden birçoğu vücudun bağışıklık sisteminin uyarılmasına ve harekete geçmesine neden oluyor. Bu tepki, o ana kadar glüteni tolere eden vücudun artık idare etmemesine ve glütene tepki vererek Çölyak hastalığının ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

Çölyak Hastalığı Tedavisi

1) Glütensiz Diyet

Çölyak hastalığının birincil ve vazgeçilmez tedavisi glütensiz bir diyettir. Glüten arpa, buğday ve çavdarda bulunan bir proteindir. Glütensiz bir diyet uygulayan kişilerde Çölyak hastalığının belirtileri çok hızlı şekilde ortadan kaybolmaya başlar.

Aşağıdaki gıdalar glüten içerdiği için tüketilmemelidir:

  • Çoğu hamur işi gıda (Çölyak hastalarına özel hazırlanmamış ekmek, kek, hazır gıda ve pizza tüketilmemelidir)
  • Pane harçları, çikolatalar, bulgur, irmik, makarna ve bazı sakızlar
  • Bira ve malt içeceği (bazı biralar glütensizdir)
  • Buğday, arpa veya çavdar ununa bulanmış tüm balık-et-sebzeler, soslar
  • Yulaf, soya sosu ve işlenmiş peynirde glüten olabilir.

Not: Çölyak hastalığı ilk ortaya çıktığı zaman laktoz intoleransının da baş göstermesi olasıdır. Dolayısıyla başlangıçta glütenle birlikte süt ve süt ürünleri de tüketilmemelidir. Zamanla süt ve süt ürünleri yavaş yavaş diyete sokulsa bile, glütensiz diyet ömür boyu uygulanmalıdır.

2) Güvenilir Gıdalar

  • Karabuğday glüten içermez. Karabuğday unundan hazırlanan ekmekler ve hamur işleri tüketilebilir.
  • Meyve ve sebzeler tüketilebilir.
  • Et, tavuk, balık, kuruyemiş ve fasulye gibi gıdalarda glüten bulunmaz.
  • Pirinç ve mısır tüketilebilir.

3) Dikkat Edilmesi Gereken Konular

Glüten az miktarda olsa dahi Çölyak hastalığını tetikleyebilir. Bir ton gıdaya karışmış iki kaşık glüten bile tehlikelidir. Dolayısıyla Çölyak hastasının çatalı, kaşığı ayrı olmalı; yemekleri ayrı kapta pişmelidir.

Ayrıca;

  • Şampuan, dudak kremi, diş macunu gibi kozmetik ürünlerde glüten bulunabilir.
  • Oyun hamurlarında glüten bulunabilir.
  • Vitamin, mineral takviyeleri ve bitkisel çözümleri kullanmadan önce eczacınıza danışmalısınız.
  • Bebeğinizi Çölyak hastalığından korumak için en az 4-5 ay boyunca sadece anne sütü ile beslemelisiniz. Anne sütünün Çölyak hastalığına karşı ömür boyu bağışıklık sağlaması mümkündür.
  • Bazı ilaçlarda glüten vardır. Eczacınıza danışmalı, kullanacağınız ilacın prospektüsünü okumalısınız.
  • Uzun süredir Çölyak hastası olan kişiler düzenli olarak kan testleri yaptırmalıdır. Eksilen vitamin ve minerallerin takviye edilmesi gerekebilir.


Yorumlar (0)
11°
orta şiddetli yağmur
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 27 Ocak 2021
İmsak 06:44
Güneş 08:12
Öğle 13:22
İkindi 15:57
Akşam 18:21
Yatsı 19:44
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. Man City 19 41
2. M. United 19 40
3. Leicester City 19 38
4. West Ham 20 35
5. Liverpool 19 34
6. Tottenham 18 33
7. Everton 17 32
8. Arsenal 20 30
9. Aston Villa 17 29
10. Chelsea 19 29
11. Southampton 19 29
12. Leeds United 19 26
13. Crystal Palace 20 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 20 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 20 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13