Bademcik İltihabı (Tonsillit) ve Ameliyatı

Bademcikler ağız içinde boğazımızın her iki yanında bulunan bağışıklık organlarıdır. Her insanda iki tanedir. Bunlar vücudun savunma sisteminin bir parçasıdırlar. Bademciklerde büyümeye, kızarmaya, bazen üzerinde beyaz – sarı iltihap birikmesine neden olurlar. Bu duruma bademcik iltihabı (tonsilit) adı verilir.

Sağlık 18.02.2019, 20:50 18.02.2019, 21:26
Bademcik İltihabı (Tonsillit) ve Ameliyatı

Bademcikler vücuda giren mikroplarla savaşmak için lenfosit denilen hücrelerin oluşumunda rol oynarlar.

Lenfositler ya direk kendileri mikropları öldürmekte ya da mikropların öldürülmesini sağlayan antikor ve diğer maddeleri üretmektedirler. Vücuda giren bazı bakteri ve virüsler, bademciklerin bu etkisine rağmen yok edilemez ve bademciklerde çoğalarak bademciklerin iltihaplanmasına neden olurlar.

Bademciklerde büyümeye, kızarmaya, bazen üzerinde beyaz – sarı iltihap birikmesine neden olurlar. Bu duruma bademcik iltihabı (tonsilit) adı verilir. Bademcik iltihabı çocuklarda en sık görülen hastalıklardandır, en sık 5-15 yaşlarında ve kış-ilkbahar döneminde görülür.

Belirtiler

Boğaz ağrısı, baş ağrısı, yutma güçlüğü, yutma sırasında takılma hissi, ateş, halsizlik, ağızda kötü koku, boyun bezelerinde şişme, ses değişikliği gibi yakınmalar bademcik iltihabını düşündürmelidir. Çocuklarda ek olarak mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı eşlik edebilir.

Antibiyotiklere cevap vermeyen ve sık tekrarlayan vakalarda boğaz kültürü tanı ve tedavi için oldukça değerlidir. Boğaz kültüründe bazen mikrop üremeyebilir. Bu mikrop olmadığı anlamına gelmez.

Beta Mikrobu

Beta mikrobu olarak bilinen mikroorganizma boğazda iltihaplanma yapan bir çeşit bakteridir. Özellikle çocuk ve genç erişkinlerde görülür. İnsanların bir arada bulunduğu okul, sinema salonu gibi kapalı ve havalanması yetersiz ortamlarda bulunur. Damlacık enfeksiyonu denilen öksürük, hapşırık ve yakın konuşma ve öpme gibi yakın temas ile ve solunum yoluyla insandan insana çok kolay bulaşır.

Ateşli boğaz yakınmalarının % 10-15 kadarında Beta (=A grubu beta hemolitik streptokok) mikrobu vardır. Bademcik iltihaplanmalarının en sık sebebidir.

A grubu beta hemolitik streptokok enfeksiyonunun en önemli yönü yeterli veya uygun şekilde tedavi edilmezse ateşli romatizma, kalp romatizması, eklem iltihapları ve böbrek iltihapları gibi sorunlara yol açabilmesidir. Bu nedenle her boğaz ağrısı ve ateşli tablo mutlaka KBB uzmanı tarafından değerlendirilmeli ve gerekli tedavisi mutlaka yapılmalıdır.

Boğaz kültüründe bazen mikrop üremeyebilir. Bu mikrop olmadığı anlamına gelmez. Ancak hastalık iyileştikten sonra art arda yapılan üç kültür temiz çıkarsa mikrop temizlenmiş denilebilir.

Bazı kişilerde hastalık belirtileri olmaksızın mikrop bulunur. Bunlara taşıyıcı denilir.

Tedavisi için en iyi tedavi penisilin tedavisidir. Ancak başka antibiyotikler ile de etkin olarak tedavi edilebilmektedir. Tedavi en az 10 gün sürmelidir. Bu arada hastanın bol sıvı ve yumuşak gıdalar alması, solunum havasının temizlenmesi, nemlendirilmesi ve sağlam kişilerden bir süre uzak tutularak istirahat etmesi sağlanmalıdır. Hafif formlarda antibiyotik tedavisinin 3.cü gününden itibaren okula gidilebilir.

Bademcik enfeksiyonu sırasında eklemlerde kızarıklık, ağrı ve şişlik, bulantı kusma, solunum sıkıntısı, kulak akıntısı, şiddetli baş ağrısı, ateşin düşüp yeniden artması, dalgınlık, çarpıntı gibi belirtilerin varlığında derhal doktora başvurulmalı.

Tedavi

Bu hastalık, daha çok vücudun çeşitli organlarında meydana getirdiği dolaylı bozukluklar (komplikasyonlar) sebebiyle oldukça önemlidir. Bademcik iltihabı tedavisinde amaç enfeksiyonun yok edilmesi, belirtilerin ortadan kaldırılması ve ortaya çıkabilecek komplikasyonların engellenmesidir. Bakteriyel enfeksiyon düşünülenlerde antibiyotik verilir. Bakteriyel etkenler arasında en önemlisi A grubu Beta hemolitik streptokoklardır. Bakteriyel enfeksiyonda antibiyotik verilmeyenlerde de genellikle hastalık 7-8 günde kendini sınırlar. Ancak antibiyotik vermek belirgin bir şekilde baş ağrısı, ateş ve boyundaki lenf bezi şişkinliklerini azaltır. Ayrıca olası bir eklem romatizması, böbrek rahatsızlığı (akut glomerülonefrit), kalp romatizması (Romatizmal Kalp İltihabı) gibi komplikasyonlar önlenmiş olur.

Antibiyotik tedavisi doktorun bakteriyel enfeksiyon düşünüp, gerekli gördüğünde uygulanmalıdır. Antibiyotiklerin az dozda veya kısa süreli kullanımı, bakterileri tam öldürmeyip antibiyotiklere direnç gelişmesine yol açmaktadır. Böylece zor tedavi edilen ve antibiyotiklere cevap vermeyen enfeksiyonlara neden olmaktadır. Ayrıca hastaların tekrar tekrar boğaz enfeksiyonu geçirmelerine neden olabilmektedir.

İlaç tedavisine ek olarak şunlar yapılmalı:

  • İstirahat edilmeli
  • Bol su ve sıvı gıdalar tüketiniz. Aşırı soğuk ve sıcak yiyecek ve içecek tüketmeyiniz.
  • Tuzlu su ile gargara.(Gargarayı bir bardak kaynamış suya silme 1 çay kaşığı tuz ve yarım çay kaşığı karbonat koyarak hazırlayabilirsiniz.)
  • Bol sebze ve meyve tüketiniz
  • Pastiller rahat nefes alıp vermenize yardımcı olabilir, boğaz ağrısını hafifletebilir.
  • Bulunduğunuz odayı nemlendirin.
  • Sigara ve dumanlı, havası kirli ortamlardan uzak durunuz

Tedavi edilmeyen bademcik iltihapları ne tür komplikasyonlara yol açabilir?

Bademcik iltihabı kendi kendini sınırlayan bir enfeksiyon olsa da tedavi edilmediğinde veya tedavi yarıda bırakıldığında bazen çevre dokulara ve kana yayılarak aşağıdaki komplikasyonlara neden olabilmektedir;

  • Akut Romatizmal Ateş (Romatizmal Kalp İltihabı)
  • Akut Glomerülonefrit (böbrek iltihabı)
  • Derin boyun enfeksiyonu
  • Peritonsiller apse (Bademcik çevresi apse)
  • Septisemi (mikrobun kana yayılması)
  • Otitis media ve mastoidit (orta kulak ve kulak arkası kemiğin enfeksiyonu)
  • Pnomoni (Akciğer enfeksiyonu)
  • Menenjit (Beyin zarı enfeksiyonu)
  • Osteomiyelit (Kemik ve kemik iliği enfeksiyonu)
  • Septik artrit (Eklem enfeksiyonu)

Koruyucu iğne

Koruyucu iğne sık tekrarlayan hastalarda ve penisilin alerjisi olmayanlarda yapılabilir. Takiplerinde etkinliği tespit edilirse devam edilir.

Bademcikler ne zaman ameliyat edilmelidir?

Bademcikler geçirdikleri sık iltihaplar sonrası artık savunma sisteminin bir parçası olmaktan çıkıp kendileri vücudu zayıf hale getiren birer yapı olurlar. O zaman ameliyatla alınmaları gerekir.

  • Solunumu engelleyecek derecede bademcik büyümesi
  • Tekrarlayan apse (peritonsiller apse)
  • Tümör şüphesi
  • Son 1 yılda 7 veya daha fazla bademcik iltihabı geçirme
  • Son 2 yılda yılbaşına 5‘er defa yâda daha sık bademcik iltihabı geçirme
  • Son 3 yılda yılbaşına 3’er defa yâda daha sık bademcik iltihabı geçirme
  • Difteri (kuşpalazı) taşıyıcılığı ve buna bağlı kalp kapak bozukluğu olanlar
  • 6 aydan daha fazla süren kronik bademcik iltihaplanması
  • Kronik ağız kokusu

Ameliyat nasıl yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında (uyutularak) yapılır. Ancak uyum gösterebilecek ve 18 yaşın üzerindeki erişkinlerde lokal anestezi ile de yapılabilir.

Bademcikler yuvasından kapsül denilen kılıfı vasıtasıyla ayrılarak çıkartılır. Ardından kanayan damar varsa bağlanarak veya yakılarak durdurulur. Ameliyat yaklaşık olarak 20-30 dk sürmektedir

Bademcik ameliyatı riskli midir?

Her operasyon olduğu gibi bu ameliyat da risklidir. Nadir de olsa hastaya, anesteziye ve ameliyata bağlı bazı riskler söz konusudur. Hastaya ait riskler ameliyat öncesi yapılan tahliller ile belirlenir ona göre ameliyata alınmaktadır. Anesteziye (narkoz) bağlı riskler milyonda bir gibi çok düşük düzeydedir.

Bademcik ameliyatı, doku çıkarıldıktan sonra kesi yeri dikilmeyen, açık bırakılan iki saha bırakır. Bu sahalar bir süre açık kalır ve kabuklanıp iyileşir. Kanama bu ameliyatın en önemli riskidir. Ameliyat sonrası kanama riski yaklaşık %3 civarındadır. Bunlardan önemli olanları yaklaşık 1000’de 5 civarındadır

Bademcik ameliyatı sonrası kanama ne zaman olur?

Ameliyat sonrası kanama sıklıkla ameliyattan uyanma sırasında ıkınma, zorlanma gibi karın içi basıncın ve damar basıncının artması sonucu görülür. Bu nedenle ameliyattan sonraki ilk saatler önemlidir. Ancak ilk 24 saat hatta 7-10 gün sonra bile kanama görülebilir.

Bu ameliyat hastanede yatmayı gerektirmeyen ameliyat olmasına karşın, kanama durumunda ailenin telaşlanmasının önüne geçmek için 24 saat hastanede yatırılması da mümkündür.

Bademcikler alınınca vücudun savunma sistemini zayıflatır mı?

Belirgin bir zayıflama olmaz. Çünkü vücutta savunma sistemine destek olan pek çok organ ve oluşum vardır. Bademcikler bunlardan sadece birisidir. Sık tekrarlayan veya kronikleşmiş bademcikler alındıktan sonra boğaz enfeksiyonlarında önemli azalma olmaktadır. Ancak reflü, toz alerjisi veya burun tıkanıklığı olanlarda ameliyattan sonra sık farenjit enfeksiyonları görülebilmektedir. Bunun sebebi bademcik ameliyatı değildir

Alınan bademcikler yeniden büyür mü?

Yeterli alınan bademcik tekrar büyümez.

Ameliyat sonrası ne yapılmalı?

  • Mutlak istirahat edilmeli.
  • İlaçlar düzenli olarak kullanılmalı
  • Boğaz ağrısı olmasına rağmen yemek ihmal edilmemeli. Özellikle yaz aylarında sıvı tüketimi yeterli olmalı.
  • 1 hafta sonra doktor tarafından kontrol edilmeli. Bu süre zarfında kesinlikle katı yiyecekler yenmemeli. Kontrolde doktor önerdikten sonra yenilebilir.
  • Ameliyat yerindeki beyazlıklar kabuklanmaya bağlıdır. İltihaplanma değildir.
  • Ameliyat sonrası yuttuğu kana bağlı koyu kahverengi tükürme veya kusma olabilir. Çok olmaması şartıyla telaşa gerek yoktur.
  • Ancak taze kırmızı kan gelmesi önemlidir ve hemen doktoru ile temasa geçilmelidir.
  • Ameliyattan sonra ateşin 0,5-1 derece yükselmesi normaldir. Daha fazla yükselme varsa sıvı eksikliği olabilir. Sıvı desteğine rağmen düşmüyorsa doktora başvurulmalı.


Yorumlar (0)
17
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 17 Mayıs 2021
İmsak 03:50
Güneş 05:38
Öğle 13:06
İkindi 17:01
Akşam 20:24
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 36 63
6. Tottenham 36 59
7. West Ham 36 59
8. Everton 35 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 36 53
11. Aston Villa 36 49
12. Wolverhampton 36 45
13. Crystal Palace 36 44
14. Southampton 36 43
15. Burnley 36 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 36 38
18. Fulham 36 27
19. West Bromwich 36 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 37 83
2. Real Madrid 37 81
3. Barcelona 37 76
4. Sevilla 37 74
5. Real Sociedad 37 59
6. Real Betis 37 58
7. Villarreal 37 58
8. Celta de Vigo 37 53
9. Athletic Bilbao 37 46
10. Granada 37 45
11. Osasuna 37 44
12. Cádiz 37 43
13. Valencia 37 42
14. Levante 37 40
15. Deportivo Alaves 37 38
16. Getafe 37 37
17. Huesca 37 33
18. Elche 37 33
19. Real Valladolid 37 31
20. Eibar 37 30