İşte başkanlık teklifinin detayları...

Başkan “devletin ve yürütmenin” başı olacak. ‘Başkomutan’ sıfatı taşıyacak. İç ve dış siyaset başkan eliyle yürütülecek

İşte başkanlık teklifinin detayları...

AKP'nin nisan ayında referanduma götürmesi beklenen başkanlık sistemi planının detaylarını yazdı. 40 civarında maddenin yer alacağı metinde, başkan ve Meclis'in 'yetki' ve 'denetlenebilirlik' dengesi vurgulandı. Taslak metne göre, başkana kararname ve atama yetkisi tanınırken mevcut sistemdeki cumhurbaşkanının 'sorumsuzluğu' ilkesi de ortadan kaldırılacak. Başkanın icraatları Meclis denetimine, Meclis'in kanunları da başkanın denetimine açık olacak şekilde düzenlenecek. Metinde, 'Başkanın tam tamını "devletin ve yürütmenin" başı aynı zamanda 'Başkomutan' ifadesi ile yapılacak.

GEÇİŞ HÜKÜMLERİ

 Referandumda başkanlık sistemi kabul edilirse uygulaması 2019 yılına bırakılacak. Ayrıca geçiş hükmü kapsamında 2019 yılında başkanlık ve milletvekili seçimlerinin aynı anda yapılması sağlanacak.

KİMLER BAŞKAN OLABİLECEK

 Türkiye Cumhuriyeti'nin başındaki isim "başkan" olarak isimlendirilecek. Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip, yükseköğrenim mezunu, 40 yaşını doldurmuş kişiler başkan olabilecek.

 BEŞ YILLIĞINA İKİ KEZ

 Başkanın süresi 5 yıl olacak. Bir kişi en fazla iki kez başkan seçilebilecek.

NASIL ADAY GÖSTERİLECEK

Son seçimde en az yüzde 5 oy alan partiler başkanlığa aday gösterebilecek. Belli sayıda vatandaşın imzası ile aday gösterme de tartışılıyor. Bu kabul edilirse 100 bin veya daha üstünde vatandaş bir ismin aday olması için imza vererek o kişiyi aday gösterebilecek.

İLK TURDA ÇIKMAZSA İKİNCİ TUR

 İlk turda oyların yarıdan fazlasını yani yüzde 50'nin üstünde oy alan aday başkan seçilecek. İlk turda bu sağlanamazsa iki hafta sonra ikinci tur yapılacak. İkinci tura ilk turda en fazla oyu alan iki aday katılacak. En yüksek oyu alan aday başkan seçilecek.

BAŞKAN YARDIMCISI AÇIKLANACAK

 Başkan adayları, seçimlerden önce başkan yardımcısının kim olacağını da açıklayacak. Başkanlığın herhangi bir nedenden boşalması halinde başkanlığa başkan yardımcısı vekâlet edecek.

DEVLET VE YÜRÜTMENİN BAŞI

 Başkan "devletin ve yürütmenin" başı olacak. İç ve dış siyaset başkan eliyle yürütülecek. 'Başkomutan' sıfatı taşıyacak. TBMM tarafından çıkarılan kanunları onaylayıp, veto edebilecek, referandum kararı verebilecek.

BAŞKANLIK KARARNAMESİ

 Başkanlık kararnamesi çıkaracak ancak bunlar temel hak ve özgürlüklere ilişkin olamayacak. Kararname ile yasalardaki hükümler çelişirse yasa maddeleri uygulanacak. TBMM, kararnamelerin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvurabilecek ya da referandum kararı alabilecek. Aynı şekilde başkanlar da TBMM'de kabul edilen yasalar için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabileceği gibi referandum kararı da verebilecek.

ATAMALAR İLE GÖREVLERİ

 Bürokrat atamaları başkan tarafından yapılacak. YÖK üyeleri, AYM'ye, Danıştay ve HSYK üyelerinin belli bölümü başkan tarafından seçilecek. Ancak oranın ne olacağı henüz netleşmedi. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve rektör atamalarının da başkana bırakılması planlanıyor.

40 MADDEYİ BULABİLİR

AK Parti'de daha önce 15-20 maddelik bir paket olması öngörülüyordu, Anayasa baştan sona taranınca çok sayıda maddede "cumhurbaşkanı", "başbakan", "bakanlar kurulu" gibi atıflar olduğu ve bunların da değiştirilmesi zorunluluğu ortaya çıktı. Ana metin 20 madde civarında olacak ancak bu tadilatlar 30'u geçecek. CHP ve MHP ile üzerinde uzlaşılan metnin de buraya dâhil edilmesi kararı alınırsa madde sayısı 40'ı bulabilecek.

BAKANLAR PARLAMENTO DIŞINDAN ATANACAK

Yeni sistemle bakanlar, parlamento dışından başkan tarafından atanacak. Başkana karşı sorumlu olacaklar ancak milletvekili dokunulmazlıklardan yararlanabilecekler. Mevcut sistemdeki Cumhurbaşkanının 'sorumsuzluğu' ilkesi ortadan kalkacak. Başkanın icraatları Meclis denetimine tabi olacak. Başkan hakkında suç işlediği iddiasıyla TBMM'nin üçte ikisinin yani 367 imza ile soruşturma açılabilecek. Kurulacak komisyonun raporu Genel Kurul'da gizli oylanacak. Başkanın Yüce Divan'a sevki için 413 'kabul' oyu verilmesi gerekecek. TBMM seçimleri, 5 yılda bir ve başkanlık seçimi ile birlikte yapılacak.



İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.