Zafere giden yolda bağımsızlık aşısı

Türk tarihinin en büyük kahramanlık hikayelerinin yazıldığı ve ülkenin her köşesinden Mehmetçiğin kanını döktüğü Çanakkale Savaşları’nda “bağımsızlık aşısı” bilimin gücü ile vücut buldu.

Hikaye 17.03.2016, 12:09 17.03.2016, 12:13 Burcu Arı
Zafere giden yolda bağımsızlık aşısı

Çanakkale'de dönemin hekimleri tarafından cephede sıkça rastlanan enfeksiyon hastalıklarına karşı geliştirilen aşılar, hastalığa yakalanma riskini en aza indirerek zafere giden yolda askerlere destek oldu.

Türk tarihinin en büyük kahramanlık hikayelerinin yazıldığı ve ülkenin her köşesinden Mehmetçiğin kanını döktüğü Çanakkale Savaşları'nda “bağımsızlık aşısı” bilimin gücü ile vücut buldu. Dönemin hekimleri tarafından dizanteri, tifo, tifüs, çiçek gibi bulaşıcı hastalıklara karşı geliştirilen aşılar Mehmetçiği ayakta tuttu. 100 yıl önce yazılan destana ışık tutan tıbbi belgelerin yayınlandığı adres Bezmialem Vakıf Üniversitesi oldu. Osmanlı Dönemi'nde geliştirilen aşılara dair belgeleri derleyen Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Turan Aslan, savaşa giren askerlere en büyük desteğin dönemin bilim adamları tarafından geliştirilen aşılar olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Turan Aslan, zaferin yazılmasına büyük katkısı olan gelişmeleri şu sözlerle anlattı: “Çanakkale Savaşı bizim tarihimizin yüz akı olarak bilinen ve başarılarının her yıl tekrarlandığlık çalışmaları konusunda kendi kendimize yetebilen bir noktada idik. Takdir edeceğiniz gibi, özellikle de askerler ve ordu için gerekli olan, aşı ile korunulabilen hastalıklara karşı gereken tedbirleri alabilir olmak çok önemli. İstediğiniz kadar silahınız olsun ama ağır hastalıklarla uğraşıyorsanız ve ordunuzda bulaşıcı hastalıklar yayılmışsa savaş kazanmanız çok ama çok zor bir iştir. Bu nedenle, daha önceden geliştirilip imal edilenler yanında, o dönemde ihtiyaca göre geliştirilen “aşılar” zaferin kazanılmasına büyük katsinde kullanılan aşı ve anti-serumları imal eden Hıfzıssıhha Müessesesi'nin çalışmalarına savaş esnasında da ara vermemiş olması da önemli bir rol oynamıştır. O dönemde bizler koruyucu hekimlik etkinliklerine yönelik sağlık çalışmaları konusunda kendi kendimize yetebilen bir noktada idik. Takdir edeceğiniz gibi, özellikle de askerler ve ordu için gerekli olan, aşı ile korunulabilen hastalıklara karşı gereken tedbirleri alabilir olmak çok önemli. İstediğiniz kadar silahınız olsun ama ağır hastalıklarla uğraşıyorsanız ve ordunuzda bulaşıcı hastalıklar yayılmışsa savaş kazanmanız çok ama çok zor bir iştir. Bu nedenle, daha önceden geliştirilip imal edilenler yanında, o dönemde ihtiyaca göre geliştirilen “aşılar” zaferin kazanılmasına büyük katkı sağladı diyebiliriz.

SAĞLIK SİSTEMİ BAŞARISINI SAVAŞTA İSPATLADI

Dönemin sağlık koşullarının günün teknolojilerine karşı iyi bir seviyede olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Turan Aslan, “Savaş döneminde birçok mikroorganizmalarla meydana gelen ve salgınla oluşan hastalıklar var. O dönemde dizanteri, tifo, tifüs, çiçek gibi önemli enfeksiyon hastalıklarına karşı ülke içerisinde aşı üretiyoruz ve uyguluyoruz. Özellikle de askerler ve ordumuz bu işin hedef noktasında yer alıyor. Yani sağlığı önemli enfeksiyon hastalıklarına karşı korunmuş bir orduya sahibiz. Bir Fransız Ordusu'nda 127 bin 48, Alman Ordusu'nda 116 bin 481 asker bulaşıcı hastalıklara yakalanmışken Osmanlı Ordusu'nda 8 bin 600 asker bu enfeksiyonlara yakalanmıştır. Osmanlı ordusunu askerlerimizi salgın hastalıklara karşı korunmuştur. Sağlık sistemi dönemin askerlerinin ve ordusunun savaşta hayatını kaybetme sayısıyla başarısını ispat etti” diye kaydetti.

ÇİÇEK AŞISINDAN GÜNÜMÜZE


Dünya'da ilk defa uygulanan ve Osmanlı devleti tarafından geliştirilen çiçek aşısının dönemin büyük bir başarı örneği olduğunun altını çizen Prof. Dr. Turan, “Hem üretim hem de uygulama işlemleri çok ciddi biçimde takip ediliyordu. 1885'lerde bunun için kanun (Çiçek Nizamnamesi) bile çıkarıldığını görüyoruz. Çiçek aşısı olmayan kişi askeri ve yatılı okullara alınmamıştır. Bunun yanında kolera, dizanteri, tifo ve tifüs gibi o zamanın salgın hastalıklarına karşı aşılar geliştirilmiştir. Bulaşıcı hastalıklar konusunda tedbirleri kendiniz alabiliyor musunuz? Aşınızı üretebiliyor musunuz? Hastalanan kişileri antiserumla tedavi edebiliyor musunuz? Bu noktalardaki başarınız, sağlık açısından geliştiğinizin kanıtıdır” ifadelerine yer verdi.

Günümüzde ülke olarak aşı üretemediğimizi ve dışa bağımlı olduğumuzu ve zamanın koşulları göz önüne alınacak olursa, Osmanlı Dönemi'nin kendi çağında eriştiği kendi kendine yeten üretim ve uygulama başarısına ulaşamadığımızı ifade eden Aslan, “Aşı ve antiserum üretimine dair ülkemiz ciddi bir bilgi birikimine sahip idi. Bir örnek olmak üzere söz edecek olursak; 1950'li yıllarda, Tifo, Dizanteri, Kolera, Veba, Meningokok, Stafilokok, Boğmaca, Brucella, Nezle, BCG (PO & İD olmak üzere), Difteri, Tetanoz, Kızıl, Alüminyum presipiteli karma aşılar, Lekelihumma, Kuduz, Çiçek, Grip, aşıları olmak üzere 17 farklı aşı ve anti-serum üretilip, milletimiz ve insanlık yararına sunulmakta idi. Ayrıca birçok antijenin yanında PPD de üretilmekte idi. 1950'de BCG aşısı üretim laboratuvarı açılarak tüberküloz konusunda endemik olan ülkemiz dışabağımlı olmaktan kurtarılmıştır. 1953 yılında, BCG ve İnfluenza aşı laboratuvarları, WHO tarafından kabul edilerek başarımız tescillenmiş ve örnek iki kuruluş olarak ilan edildi.

“1980'li yıllara gelince, çağımızın hızlı ilerleyen bu önemli konusunda yarışı kaybetmiş ve dünyaya ayak uyduramaz olmuşuz. Bizler, aşı ve antiserum konusunda dünyaya örnek olmuş, çaresiz insanların derdine derman olmuş, bu konunun öncüsü olup ilerlemeleri yakından takip ederek başkalarına da öğreten ve yardımda bulunan bir geçmişe sahibiz. İnsanlığa verilecek bir hizmet olması nedeniyle bu bilgiyi açmışız. Ama bunu günümüzün teknolojisine uyarlamamışız. 1980'li yıllarda kimi üretimler çağın gerisine düşmüş ve kabul edilemez olmuştur. 1980'lerden sonra yerli üretim kalmamıştır. Şu anda bu alanda istenilen noktada değiliz.

ÇALIŞMALAR TÜBİTAK TARAFINDAN DESTEKLENİYOR

Biyoteknolojik çalışmaların TÜBİTAK tarafından desteklendiğini vurgulayan Aslan, “Sayın Cumhurbaşkanımız'ın himayelerinde TÜBİTAK tarafından destek altına alındı. O desteklerle bu konuda çalışan bilim adamlarının artmasını umut ediyorum. Ülkemize özgü olan bulaşıcı hastalıkların çözümünde (Ör. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, Tularemi gibi) emek harcayıp çözüm üretmek bize düşüyor. Kimse ekonomik çıkarına karşılık gelmeyen bir konuda bizim derdimizle ilgilenmez. Bunlara dair ilaçları, aşıları, antiserumları bizim geliştirmemiz gerekiyor” ifadelerine yer verdi.
 



Yorumlar (0)
12
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 06 Mart 2021
İmsak 05:59
Güneş 07:24
Öğle 13:20
İkindi 16:32
Akşam 19:07
Yatsı 20:26
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 27 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 27 43
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 27 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Ankaragücü 26 23
20. Denizlispor 26 21
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 27 51
3. Leicester City 27 50
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 27 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 25 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 26 30
15. Burnley 27 29
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 27 23
19. West Bromwich 27 17
20. Sheffield United 27 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Valencia 26 30
12. Celta de Vigo 25 30
13. Osasuna 25 28
14. Getafe 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20