Türk siyasi tarihinde ilk büyük sivil tasfiye

15 Temmuz Darbe girişiminin ardından Kanun Hükmünde Kararname ile 149'u general 1684 asker Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ihraç edildi. Türk siyasi tarihinde benzer tasfiyeler olsa da ilk defa sivil iktidar bu çapta büyük bir ihraç kararına imza atıyor. Bu ihraç kararlarının önemini ve tarihteki örneklerinden farklarını uzmanlarına sorduk.

Gündem 28.07.2016, 23:17 28.07.2016, 23:49
7
Türk siyasi tarihinde ilk büyük sivil tasfiye
Türkiye tarihinde üç  darbe iki muhtıra gördü. 28 Şubat 1997'de askerin siyasete müdahalesi tarihe "postmodern darbe" olarak geçti. 2007’deki 27 Nisan bildirisi ise e-muhtıra olarak tarih sayfalarında yerini aldı.

15 Temmuz'daki darbe girişiminin ardından  Kanun Hükümünde Kararname ile ordudan 149'u general 1684 asker Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ihraç edildi. Türkiye’nin darbeler tarihinde defalarca ihraç kararları alındı, hatta 1960’larda 200’den fazla general beş bin civarında subayın orduyla ilişiğinin kesildiği dönemler oldu. Ancak Cumhuriyet tarihinde ilk defa sivil siyaset eliyle orduda bu çapta tasfiye kararları alınıyor.

 Türkiye tarihinde benzer ihraçları ve  bugünden farklarını uzmanlarına sorduk.

"Bu çok geniş bir yapının ordudan uzaklaştırılması girişimidir"

Gazeteci yazar Hasan Bülent Kahraman Ordudan ihraç kararların tarihte benzeri olmadığını söylüyor. Farkını ise şöyle anlatıyor:

“Çeşitli dönemlerde çeşitli ihraçlar olmuştur. Özellikle darbelerin arkasından bu ihraçlar gerçekleşmiştir. Örneğin 27 Mayıs’tan sonra ordudan ihraç edilenler emekli ihtilalci Eminsular diye bir dernek bile kurmuşlardı. Kaldı ki 27 Mayıs darbesinde bu ihraçlar sadece ordu arasında değil bizzat Milli Birlik Komitesi’nin kendi içinde de cerayan etmiştir.  12 Mart’tan sonra da olmuştır. Hatta ilginç bir anektor şudur: Demirel darbe ile yerinden edilen, ihraç edilen başbakan olarak bu defa ihraç edilen subayların veya ordu personelinin ihraç kararlarını imzalamıştır.  Bunların altında yatan en önemli neden bu darbelerin hiyerarşi dışında olmalarıdır. Emir komutra zinciri içinde gerçekleşmemesidir.  Tabii ordu kendi içerisindeki bie cunta girişmine karşı yüksek komuta konseyinin aldığı bir kara olduğundan 9 Mart'ta darbeyi hazırlayanların tamamı da ihraç edilmiştir. Bu defa da bu ihraçlar önümüze geldi. Ama bunlar diğerlerinden daha farklıdır. Çünkü  bu, ordu içinde öteden beri izlenen, gözlemlenen bir Paralel Devlet Yapılanması, bir FETÖ hareketinin neticesidir. Bir terör örgütünün ordu içindeki izlerinin ortaya çıkartılmasıdır. O bakımdan da ihraçlar bu defa devlet tarafından YAŞ’ta onun öncresinde siyasi iktidar tarafından gerçekleşmiştir. Dolayısıyla evet orduda daha önce ihraçlar olmuştur. Fakat bu onlardan farklıdır. Bu, çok geniş çok yaygın bir yapının ordudan uzaklaştırılması girişimidir. “

"Daha önce YAŞ'la yapılan tasfiyeler KHK ile yapıldı"

Ordu ve siyaset ilişkisi konusunda uzman olan Ali Bayramoğlu  tarihte benzer örnekler olmakla birlikte bu tür bir ihraç kararının ilk defa alındığını söylüyor:

“Böyle bir şey ilk defa oluyor. Şu anda OHAL var. OHAL’de Kanun Hükmünde Kararname çıkarıldı. İlk çıkarılan kararnamede 'Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na tabi personel, ilgili Kuvvet Komutanının teklifi, Genelkurmay Başkanının inhası, Milli Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır' maddesi var. Bu birinci KHK’nin 4’üncü maddesi. Bu maddeye istinaden yapılıyor bu ihraçlar. Yani bu, YAŞ’ta yapılan işlemin kanun yoluyla ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılması anlamına geliyor. Bu tabii olağanüstü bir dönem. Bir darbe girişimi var. Başarısız bir darbe girişiminin ardından normal rutin bir akış değil, bir kararname ile bunların hepsini emekli edildiler. Daha önce bu tür emeklilikler yok.”

Bayramoğlu tarihteki benzer diğer örnekleri ve farklarını ise şöyle anlatıyor:

“Daha önce benzerleri yaşandı. Mesela 1960’da... 1960 ihtilali sonrası Eminsular adı verilen büyük bir tasfiye yapıldı. Bu tasfiyeleri ordunun kendisi yaptı. Mayıs’ta ihtilâl oldu. Demokrat Parti tarafından Ordu içerisindeki piramidin çok bozulduğu iddia ediliyordu. Yani fazla general, az albay, çok binbaşı ama az yarbay vardı... Bunun üzerine büyük bir tasfiye yapıldı. O zaman bu tasfiyeler Ağustos ayındaki YAŞ’ta yapıldı. Bugünkü gibi siyasi mekanizma ile değil ordu kendisi yaptı. 222 general gitmiş o dönemde... Toplam subay da beş bin civarındaydı sanıyorum... Bir de Talat Aydemir’in iki başarısız darbe girişimi var. Birinci sefer affedildi, emekliye sevk edildi. Tekrar ayaklanmaya girişince Fethi Gürcan ve 12 kişi ile asıldı. O yıl Harp okullarının son sınıfları okuldan uzaklaştırıldı.”

Gazeteci Fikret Bila 15 Temmuz darbe girişimini Türkiye tarihinin gördüğü en kanlı ve insanlık dışı darbe girişimi olarak tanımlıyor. İhraç kararları konusunda ise tarihteki benzer örnekleri şöyle anlatıyor:

“27 Mayıs darbesinden sonra da TSK’dan 235 General ihraç edilmişti. 3 bin 500 de subay atılmıştı. Bu rakamlar general düzeyinde bugünkü tasfiyeden daha büyük bir rakamlar içeriyor. Yine Talat Aydemir olayında 1459 Harbiyeli öğrenci Ordu’dan atılmıştı. 12 Eylül darbesinden sonra da 521 subay ordudan atıldı. O dönem onlar değişik yetkiler tarafından atıldı. Mesela o dönem Hukuk Konseyi vardı. 27 Mayıs’ta Milli Birlik Komitesi vardı. Yani o zamanki idareye göre oluşturulan değişik kurullar ve yetki tarafından yapılmıştı o ihraçlar.”

Bilal bu seferki kararın sivil otorite, iktidar tarafından alınması sonucu siyasi kararlar olduğunu söylüyor:

“Başarısız darbe sonrasında orduda böyle tasfiyeler yapılır. Bu tür kararlar siyasi kararlardır.  Darbe bizzat darbelerle siyasete müdahale edildiği için siyasi kararlar sayılabilir. Çünkü darbeye karışanlar siyasi amaçlı bir iş yapıyorlar iktidarı ele geçirmek gibi.  Buna karşılık da devlet o günkü hukuku işleterek darbecileri silahlı kuvvetlerden atıyor.  Bu kararların farkı ise bugünkü uygulamada kanun hükmünde kararnamede ile yapılması oldu. Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Milli Savunma Bakanı’nın onayı ve imzaları ile yapıldı. Yani siyasi otorite buna karar vermiş oluyor. Siyasi otoritesin verdiği kararlar da siyasi oluyor."

Eminsular kimlerden oluşuyor?

27 Mayıs darbesinin ardından Ağustos 1960 – Şubat 1961 arasında Milli Birlik Komitesi tarafından 235 general ve yaklaşık 5 bin subay emekliye sevkedildi. Bu askerler tarafından Emekli İnkılap Subayları Derneği kuruldu. Bu derneğe bağlı emekli subaylar "Eminsular"olarak anıldı.

Talat Aydemir’in başarısız darbe girişimleri

Harp Okul Komutanı Kurmay Albay Talat Aydemir, 22 Şubat 1962 ve 20 Mayıs 1963’te iki başarısız darbe girşimi yaptı. Aydemir Şubat ayındaki darbe girişimini  27 Mayıs ihtilalinin hedefine ulaşmamış olması gerekçesine dayandırıyordu. Aydemir’e göre ülke 27 Mayıs 1960’tan önceki durumdaydı, Parlamento içinde bir kısım siyasilerin maksatlı tutumları ile silahlı kuvvetlerin halk ile karşı karşıya getirilmişti, seçim sonrası, siyasi ortamda istikrarlı ve dinamik bir hükümet kurulamamış, bu yüzden ülkenin asıl temel davası olan reformların ele alınamıyordu. Ancak bu darbe girşimi başarısız oldu. Kan dökülmediği için Aydemir ve arkadaşları bir ceza almadılar. Fakat Aydemir ve üç albay ile 69 subay ve 4 astsubayın orduyla ilişiği kesildi.

20 Mayıs 1963’te ise Harp Okul Komutanı Kurmay Albay Talat Aydemir ve arkadaşları aynı gerekçelerle ikinci kez darbe girişiminde bulundular. Bu girişimde 8 kişi öldü, 26 kişi yaralandı. Ancak bu girişim de Şubat ayındaki darbe girişimi gibi başarısız oldu. Talat Aydemir ve Fethi Gürcan idam edildi. Bu dönemde 1459 Harbiyeli okuldan atıldı.

Kaynak: Al Jazeera Türk

Yorumlar (0)
12°
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 13 Ağustos 2020
İmsak 05:46
Güneş 07:10
Öğle 13:18
İkindi 16:37
Akşam 19:16
Yatsı 20:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25
izmir escort escort izmir izmir escort escort antalya porno izle türk porno