Orta Asya'nın bitmeyen su sorunu

Tacikistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan, sınıraşan suların kullanımı sorununa çözüm bulamıyor.

Dünya 11.11.2012, 12:20
Orta Asya'nın bitmeyen su sorunu
TAŞKENT– Bahtiyar Abdukerimov 

Sovyetler Birliği'nden 21 yıl önce bağımsızlığını kazanan Tacikistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan, sınıraşan suların kullanımı sorununa çözüm bulamıyor. Su sorunu, Orta Asya ülkelerinin ilişkilerindeki gerginliğin dönem dönem artmasına neden oluyor.

Orta Asya'nın en büyük nehri olan Amuderya (Ceyhun) Afganistan'da doğuyor ve sularının büyük bölümünü Tacikistan'dan alıyor. Batı yönünde ilerleyerek Tacikistan-Afganistan ve Afganistan-Özbekistan sınırını oluşturan nehir buradan Türkmenistan topraklarına giriyor ve kuzeyde Özbekistan içinden devam ederek ülkenin kuzey sınırındaki Aral Denizi'ne dökülüyor. 

Siriderya (Seyhun) nehri ise Kırgızistan'dan doğuyor ve güneye inerek ülkenin Özbekistan'la sınırını oluşturup buradan kuzeye yöneliyor. Kazakistan topraklarına giren nehir, yine ülkenin kuzey batısındaki Aral Denizi'ne dökülüyor. 

Sovyetler Birliği döneminde Amuderya ve Siriderya'nın memba ülkeleri durumundaki Kırgızistan ve Tacikistan'a inşa edilen Kambarata, Toktogul, Nurek ve Sangtuda hidroelektrik santralleri; Özbekistan, Kazakistan ve Türkmenistan'ı içine alacak şekilde tüm bölgeye elektrik enerjisi sağlarken, barajlarda depolanan sular da özellikle Özbek ve Kazak tarım arazileri için etkin biçimde kullanılıyordu. 

Ancak Sovyetler Birliği'nin dağılarak ulusal sınırların ve ekonomilerin ortaya çıkmasıyla birlikte, geçmişteki iş bölümü de büyük ölçüde sona erdi. Her ülke sulama ve enerji ihtiyacını kendi ulusal imkanlarıyla güvenceye almaya çalıştı.  

Kış aylarında enerji kaynakları kıtlığı yaşayan Tacikistan ve Kırgızistan su kaynaklarını elektrik üretimi için seferber etmeye çalışırken, Sirderya ve Emuderya sularını tarım arazileri için en iyi biçimde değerlendirmek isteyen Özbekistan ve Kazakistan ise, suların depolanmak yerine enerji üretimi için sürekli salınması nedeniyle su sıkıntısı yaşıyor. 


Yorumlar (0)
22
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 25 Eylül 2021
İmsak 05:22
Güneş 06:47
Öğle 13:01
İkindi 16:23
Akşam 19:04
Yatsı 20:24
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Altay 7 15
2. Beşiktaş 7 14
3. Trabzonspor 6 14
4. Hatayspor 6 13
5. Fenerbahçe 6 13
6. Konyaspor 6 12
7. Alanyaspor 6 12
8. Karagümrük 6 11
9. Kayserispor 6 10
10. Gaziantep FK 6 8
11. Galatasaray 6 8
12. Sivasspor 6 6
13. Adana Demirspor 6 6
14. Malatyaspor 6 6
15. Göztepe 6 5
16. Kasımpaşa 6 5
17. Antalyaspor 6 5
18. Başakşehir 6 3
19. Giresunspor 6 1
20. Rizespor 6 1
Takımlar O P
1. Ümraniye 6 16
2. Ankaragücü 6 12
3. Eyüpspor 6 12
4. Erzurumspor 6 12
5. Tuzlaspor 6 11
6. Kocaelispor 6 10
7. Bandırmaspor 6 9
8. Manisa FK 6 9
9. Boluspor 5 7
10. Samsunspor 5 7
11. Altınordu 6 7
12. Menemenspor 6 7
13. Adanaspor 6 6
14. Balıkesirspor 5 6
15. Denizlispor 6 6
16. Bursaspor 6 5
17. Gençlerbirliği 6 5
18. İstanbulspor 5 4
19. Ankara Keçiörengücü 6 4
Takımlar O P
1. Chelsea 5 13
2. Liverpool 5 13
3. M. United 5 13
4. Brighton 5 12
5. Man City 5 10
6. Everton 5 10
7. Tottenham 5 9
8. West Ham 5 8
9. Brentford 5 8
10. Aston Villa 5 7
11. Watford 5 6
12. Leicester City 5 6
13. Arsenal 5 6
14. Crystal Palace 5 5
15. Southampton 5 4
16. Wolverhampton 5 3
17. Leeds United 5 3
18. Newcastle 5 2
19. Burnley 5 1
20. Norwich City 5 0
Takımlar O P
1. Real Madrid 6 16
2. Atletico Madrid 6 14
3. Real Sociedad 6 13
4. Sevilla 5 11
5. Valencia 6 10
6. Rayo Vallecano 6 10
7. Barcelona 5 9
8. Real Betis 6 9
9. Athletic Bilbao 6 9
10. Osasuna 6 8
11. Mallorca 6 8
12. Villarreal 5 7
13. Espanyol 6 6
14. Cádiz 6 6
15. Elche 6 6
16. Levante 6 4
17. Celta de Vigo 6 4
18. Granada 6 3
19. Getafe 6 0
20. Deportivo Alaves 5 0